Top 10 mẫu soạn văn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi chi tiết nhất

Top 10 mẫu soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi chi tiết nhất
Top 10 mẫu soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi chi tiết nhất
4.8/5 - (14 votes)

Tổng hợp các bài mẫu soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi một cách đầy đủ và chi tiết nhất sẽ giúp các bạn học sinh chuẩn bị kiến thức thật tốt cho mình trước các kì thi sắp tới. Hôm nay Top 10 Tìm Kiếm sẽ tổng hợp Top 10 mẫu soạn văn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi chi tiết nhất. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu nhé!

Top 10 mẫu soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi

1. Soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi số 1

Tìm hiểu chung tác phẩm:

Tác giả:

  • Nguyễn Đình Thi thuộc thế hệ nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống pháp.
  • Ông từng là sinh viên trường Luật, sớm tham gia Cách mạng, đã khoác áo lính; nhiều năm làm Tổng thư ký Hội nhà văn Việt Nam.
  • Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài (làm thơ, vẽ tranh, viết văn, soạn nhạc…nhưng đóng góp nổi bật là ở lĩnh vực thơ ca).

Đặc sắc trong sáng tác thơ:

  • Tình cảm tha thiết về quê hương lam lũ đau thương
  • Giọng điệu riêng, vừa tự do, phóng khoáng vừa hàm súc sâu lắng suy tư, có những tìm tòi theo xu hướng hiện dại về hình ảnh nhạc điệu.

Tác phẩm:

Hoàn cảnh sáng tác:

  • Đất nước được in trong tập thơ “ Người chiến sĩ” (1956).
  • Đây là một nhà thơ ngắn nhưng lại được nhà thơ sáng tác trong một thời gian dài (1948 đến 1955).
  • Đất nước là sự kết hợp từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa (1948) và “đêm mít tinh” (1949) và một phần sau chiến thắng Điện Biên Phủ.

Bố cục: 2 phần

  • Đoạn 1: Đất nước được cảm nhận qua mùa thu xưa và nay
  • Đoạn 2: Đất nước gian khỏ, đau thương trong chiến đấu và vinh quang trong chiến thắng.

Câu 1: Theo anh/chị, nên chia bài thơ làm mấy phần? Nêu ý chính…

Theo anh/chị, nên chia bài thơ làm mấy phần? Nêu ý chính của mỗi phần và giải thích mối quan hệ giữa các phần?

Trả lời:

Ta có thể chia bài thơ thành 2 phần:

  • Đoạn 1: 21 câu đầu – Đất nước được cảm nhận qua mùa thu xưa và nay
  • Đoạn 2: Phần còn lại – Đất nước gian khỏ, đau thương trong chiến đấu và vinh quang trong chiến thắng.

Mạch cảm xúc: Từ mùa thu hiện tại nhớ về mùa thu quá khứ để hiểu hơn đất nước, thấm thía hơn những chặng đường kháng chiến của dân tộc – từ khổ nhịc, gian lao đến thắng lợi huy hoàng.

Câu 2: Hình ảnh về mùa thu Hà Nội trong  hoài niệm của nhà thơ có những điểm gì đặc sắc?

Trả lời:

  • 3 câu thơ đầu: là cảm xúc trực tiếp trong một buổi sáng mùa thu, gợi nỗi nhớ thu xưa (3 dòng đầu của bài thơ): không khí mát trong, gió thu thổi nhẹ (giống thu xưa) chỉ có “hương cốm mới” có thể là tưởng tượng nhưng đó lại là bằng chứng cho thấy nhà thơ rất nhớ mùa thu Hà Nội. Bởi lẽ ai đã từng sống ở Hà Nội thì không thể quên “hương cốm mới”, một hương vị rất đặc trưng của thu Hà Nội.
  • 4 câu thơ tiếp theo: “Những ngày thu đã xa” nhưng hình ảnh và cảm xúc vẫn còn in đậm trong nỗi nhớ của tác giả:
  • Chủ thể trữ tình trong cảnh thu Hà Nội xưa là người giã từ Hà Nội ra đi kháng chiến. Người ra đi có cái dứt khoát của một sự tự chủ, một quyết tâm (biểu hiện qua tư thế “đầu không ngoảnh lại”) nhưng không phải vì thế mà không lưu luyến và cả một thoáng buồn ,
  • Mùa thu Hà Nội hiện ra trong hoài niệm của nhà thơ với những cảm giác rất tinh tế: Thời tiết vào thu “chớm lạnh”, cái lạnh tạo cảm giác mát mẻ nhưng cũng gợi bao nỗi niềm, không gian tĩnh vắng, phảng phất buồn, phố xá, “xao xác” hắt hiu bởi gió heo may đã về. Thu buồn nhưng vẫn đẹp với sắc vàng muôn thuở của nắng, của lá rơi đầy thềm nhà, hè phố.

Bốn câu thơ đã thể hiện được hồn thu Hà Nôi: thật đẹp, thật gợi cảm trong cái buồn hắt hiu, vắng lặng của Hà Nội những năm bị giặc chiếm đóng.

=> Như vậy, đoạn thơ đã diễn tả thành công hình ảnh mùi hương của mùa thu Hà Nội. Đó là một bức tranh đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn.

Câu 3: Phân tích đoạn thơ “Mùa thu nay khác rồi” đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”?

Trả lời:

Từ hoài niệm về mùa thu Hà Nội, nhà thơ quay trở lại mùa thu hiện tại:

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi…

Vị thế, tâm thế của chủ thể trữ tình ở thu nay đã khác thu xưa. Tác giả đang đứng ở núi đồi Chiến khu Việt Bắc, những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tâm trạng “vui”, phấn chấn, tin tưởng và tương lai tươi sáng của đất nước.

Cảnh thu nay cũng biến đổi theo tâm trạng của chủ thể trữ tình: Cảnh sắc thiên nhiên trong trẻo, tươi sáng, không gian thu sống động (gió thu thổi mạnh hòa cùng niềm hân hoan của rừng tre); vẫn là màu xanh muôn thuở của bầu trời thu Việt Nam nhưng nhà thơ cảm thấy như đất trời tươi mới hơn, trong biếc hơn như nó đã được “thay áo mới”. Nếu như giữa phố phường Hà Nội năm xưa, mùa thu thật buồn vắng thì nơi núi đồi chiến khu Việt Bắc, mùa thu tràn ngập âm thanh “nói cười thiết tha”

Những câu thơ ngắn, giọng thơ vui, hồ hởi, hình ảnh thơ bình dị khỏe khoắn. Một bức tranh thu hoàn toàn khác lạ, tươi lớn và rộn ràng. Cuộc kháng chiến vĩ đại với những chiến thắng lớn đã làm thay đổi nhận thức, tình cảm của tác giả. Đó không còn là mùa thu của thiên nhiên mà là mùa thu cách mạng, mùa thu đất nước.

Từ cảm xúc về mùa thu đất nước dẫn đến niềm tự hào về quyền làm chủ đất nước:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Cảm hứng vui sướng và tự hào sở dĩ có được là do tình hình thực tế năm 1948: sau chiến thắng Việt Bắc thu – đông năm 1947, cả một vùng đất rộng lớn thuộc sáu tỉnh biên giới phía Bắc được giải phóng. Điều này đem lại cảm hứng tin tưởng, tự hào của các nhà thơ đi theo kháng chiến (đoạn thơ này được hình thành từ năm 1948 trong bài Sáng mát trong như sáng năm xưa).

Khi thể hiện cảm hứng tự hào, tác giả đã có những khám phá sâu sắc về truyền thống Đất nước với Nguyễn Đình Thi nổi bật lên ở truyền thống bất khuất.

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về

Đó là hai đặc tính quý báu của dân tộc ta: anh hùng bất khuất và giản dị chất phác. Những con người đã làm nên đất nước, đã hi sinh thầm lặng để Tổ quốc được bình yên và toàn vẹn mảnh đất hình chữ S thân yêu.

Câu 4: Những suy nghĩ và cảm nhận của Nguyễn Đình Thi về quê hương,…

Những suy nghĩ và cảm nhận của Nguyễn Đình Thi về quê hương, đất nước Việt Nam trong phần cuối của bài thơ.

Trả lời:

Đất nước đau thương:

  • Những câu thơ còn lại của bài thơ diễn tả tội ác của giặc và nói lên cảm hứng tự hào về thế phản công, những chiến thắng của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến.
  • Hình ảnh thơ giàu giá trị tạo hình: cánh đồng quê, bầu trời chiều tượng trưng cho cuộc sống thanh bình, yên ả. Nhưng tất cả đã bị phá nát kể từ khi xuât hiện kẻ thù xâm lược. Hình ảnh ẩn dụ “cánh đồng quê chảy máu”, “trời chiều”  bị “đâm nát” gợi nỗi đau xót xa về một đất nước đau thương, rách xé trong chiến tranh.
  • Kẻ thù đã hủy hoại cả đời sống vật chất lẫn tinh thần của nhân dân ta.
  • Lối nói cường điệu (bát cơm chan đầy nước mắt), hàng loạt động từ chỉ hành động áp bức, bóc lột nặng nề của thực dân phong kiến (giằng, đè, lột). Đoạn thơ chất chứa căm thù, là bản cáo trạng đanh thép vạch trần tội ác kẻ thù.

=> Chính tội ác ấy đã làm cho nhân dân ta căm hờn mà quyết tâm đứng dậy đánh cho chúng tan hoang, đánh cho chúng không còn đường chạy.

Đất nước quật khởi huy hoàng:

  • Khổ thơ kết thúc là những hình ảnh có thực về những người dân từ bùn đất đứng lên nhưng đồng thời cũng là sự khái quát về tương lai tươi sáng của dân tộc. Đoạn thơ không chỉ thuyết phục người đọc về ý mà còn gây nên những ấn tượng mạnh nhờ những hình ảnh thực tế nhưng lại giàu chất so sánh, tượng trưng.
  • Nghệ thuật đối có sức gợi cảm mạnh mẽ, một bên là sự tàn bạo của quân xâm lược, một bên là quyền sống chính đáng của nhân dân ta.
  • Tất cả những hình ảnh trên kết hợp lại thành một biểu tượng của đất nước.
  • Những câu thơ cuối lấy chất liệu hiện thực từ trận đánh Điện Biên Phủ.

=> Khổ thơ là một sự khám phá về chủ nghĩa anh hùng của đất nước, từ bùn lầy của nô lệ, từ đau thương quật khởi chiến thắng vang dội.

Câu 5: Nhận xét về độ dài ngắn của các câu thơ, cách lựa chọn hình ảnh …

Nhận xét về độ dài ngắn của các câu thơ, cách lựa chọn hình ảnh  và nhịp điệu trong bài thơ. Cách viết như vậy có tác dụng gì?

Trả lời:

Bài thơ được làm theo thể thơ tự do với các đặc điểm: câu thơ dài ngắn khác nhau, nhịp điệu khi nhanh, khi chậm, gieo vần tự do. Cách lựa chọn hình ảnh gần gũi và có giá trị tượng trưng kết hợp với việc lựa chọn sử dụng những hình ảnh có tính khái quát cao phù hợp với việc diễn tả nội dung tư tưởng và mạch cảm xúc của tác giả. Lời thơ khi trau chuốt đến độ cổ điển, khi giản dị như lời nói thường mà vẫn hàm súc.

Tác dụng:

  • Giúp tác giả dựng được một bức tưởng đài đẹp đẽ, sống động về hình ảnh đất nước trong chiến đấu và chiến thắng.
  • Gợi được cảm nhận rõ ràng về sự chiến thắng của dân tộc: chiến thắng ấy là kết quả của bao nhiêu máu đổ, bao nhiêu mồ hôi và nỗi đau vò xé ; chiến thắng ấy cũng là kết tinh cao nhất của tình yêu, của tinh thần chiến đấu và khát vọng hòa bình sâu thẳm.
  • Những câu thơ dài ngắn khác nhau phù hợp với cảm xúc: Câu dài thường tạo nhịp điệu khoan thai để diễn tả những suy nghĩ thâm trầm hoặc khắc họa tâm trạng thương nhớ bâng khuâng, tình cảm tha thiết. Những câu thơ ngắn diễn tả cảm xúc mạnh mẽ, sôi nổi, hào hùng.

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Xem thêm:

2. Soạn bài Đất Nước lớp 12 Nguyễn Đình Thi số 2

Câu 1 – Trang 126 SGK ngữ văn 12 tập 1: Theo anh (chị), nên chia bài thơ làm mấy phần ? Nêu ý chính của mỗi phần và giải thích mối quan hệ giữa các phần.

Trả lời

Phần 1: Từ đầu đến Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy:

Những hoài niệm về một thuở con người ra đi chiến đấu vì lí tưởng của đất nước.

Phần 2: “Mùa thu nay khác rồi” đến “những buổi ngày xưa vọng nói về”

Cảnh tượng của mùa thu nay : mùa thu của hòa bình, của tự do và niềm vui, niềm hạnh phúc phơi phới

Phần 3: Phần còn lại :

Hồi tưởng về những tháng ngày năm xưa, chiến đấu, hi sinh, mất mát, gian khó.

→ Mối quan hệ giữa các phần: Mối liên hệ về mặt cảm xúc, để làm rõ bổ sung cho cảm hứng tổng hợp về đất nước: hình ảnh đất nước Việt Nam không chỉ có những con đường hay “những dòng sông nước chảy phù sa” mà còn là một đất nước, vươn lên từ trong gian khổ, chiến tranh.

Câu 2 – Trang 126 SGK ngữ văn 12 tập 1: Hình ảnh mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của nhà thơ (từ “Sáng mai trong” đến “lá rơi đầy”) có những điểm gì đặc sắc ?

Trả lời

– Bằng tất cả tri giác từ thị giác đến xúc giác và cả khứu giác, nhà thơ đã vẽ nên một bức tranh Hà Nội xưa cùng những tháng ngày đã xa: Gió thổi, hương cốm, chớm lạnh, xao xác hơi may… gợi cảm giác buồn bã, cô đơn, hiu quạnh – bức tranh của lòng người.

– Hình ảnh con người “người ra đi đầu không ngoảnh lại” – “sau lưng thềm nắng lá rơi đầy” thể hiện mùa thu của những người con phải ra đi, bỏ lại sau lưng những nỗi buồn, luyến tiếc, tuổi thanh xuân.

→ Những cảm nhận hết sức tinh tế, đầy đủ tri giác như một đòn bẩy thể hiện cảm xúc của người ra đi

Câu 3 – Trang 126 SGK ngữ văn 12 tập 1: Phân tích đoạn thơ từ “Mùa thu nay khác rồi” đến “Những buổi ngày mai vọng nói về”.

Trả lời

– Đoạn thơ thể hiện những thay đổi, chuyển biến từ nỗi buồn, đau đớn, sang cảm giác của yên bình và tự do, của cảm xúc thăng hoa, tràn đầy nhựa sống.

– Những câu thơ chuyển sang âm hưởng của tự do, độ dài của những câu chữ cúng thay đổi theo mạch cảm xúc của nhà thơ.

– Sự tương phản giữa thu xưa – thu nay: “xao xác hơi may” – “gió thổi rừng tre phấp phới”: không khí ảm đạm được thay bằng cảm giác vui tươi tràn đầy nhiệt huyết. “Trời thu thay áo mới” tính nhân hoá trong câu thơ, khiến tất cả trời thu như gói gọn trong từng con chữ, thơ như có hơi thở.

– Đại từ nhân xưng “tôi” để nói về cảm xúc tràn đầy niềm vui cá nhân, niềm vui nguồn cảm hứng đó được lan toả – từ “tôi” chuyển thành “chúng ta” (3 lần) như một sự sẻ chia, khẳng định niềm vui hoà bình, tự do không phải niềm vui cá nhân, đó là niềm vui của cả một dân tộc, một đất nước.

– Nhà thơ thể hiện niềm tự hào sâu sắc với đất nước đã từng “rũ bùn” đứng dậy chói loà. Đó là nhịp cầu bắc về những năm tháng đã xa, những tháng ngày đánh giặc bất khuất, chịu nhiều gian khổ nhưng không cúi đầu.

“Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về”

– Sau chiến thắng Việt Bắc thu – đông năm 1947, cả một vùng thuộc sáu tỉnh biên giới phía Bắc được giải phóng. Điều đem lại cảm hứng tin tưởng, tự hào của các nhà thơ đi theo kháng chiến (đoạn thơ này được chắp bút từ năm 1948)

Câu 4 – Trang 126 SGK ngữ văn 12 tập 1: Những suy tư và cảm nhận của Nguyễn Đình Thi về quê hương, đất nước Việt Nam trong phần cuối của bài thơ (từ “Ôi những cánh đồng quê chảy máu” đến hết bài) ?

Trả lời

– Đoạn thơ là sự “vọng về” của những trang sử hào hùng của dân tộc.

– “Ôi những cánh đồng quê chảy máu”… “nhớ mắt người yêu” : vẻ đẹp trữ tình, vẻ đẹp tâm hồn những người lính nổi bật giữa hiện thực đầy tàn khốc, đau thương.

– “Từ những năm đau thương chiến đấu”… “Lòng dân ta yêu nước thương nhà” : Phản ánh lên bức tranh hiện thực tối đen như mực về hoàn cảnh, thực trạng những người dân Việt Nam phải đối mặt,  và những ý chí bất khuất cùng lòng căm hờn đã trở thành con thuyền mạnh mẽ rẽ sóng .

– “Khói nhà máy cuộn trong sương núi”….đến hết : là viễn cảnh về một đất nước của hiện tại – đất nước của hòa bình, phát triển và được dựng xây nên từ máu xương của bao người. Sự hòa quyện về không gian- thời gian khiến bức tranh Đất Nước của Nguyễn Đình Thi như sâu sắc, đa chiều và thể hiện được trọn vẹn xúc cảm của nhà thơ.

→ Những lí tưởng, về đất nước hiện tại – ngày mai, đã khiến hình tượng cuối trong bài thơ chứa đầy cảm xúc: “súng nổ rung trời giận dữ” … “Nước Việt Nam như từ máu lửa” … “Rũ bùn đứng dậy sáng loà” : là hành động anh dũng của những người dân chiến đấu, lấy lại chính quyền trong cách mạng tháng Tám. Nhạc điệu của bài thơ như đạt đến nốt cao nhất trong bản đàn, là hình tượng hội tụ, được bồi đắp trong suốt bài thơ – mạch thơ.

Câu 5 – Trang 126 SGK ngữ văn 12 tập 1: Nhận xét về độ dài ngắn của các câu thơ, cách chọn lựa hình ảnh và nhịp điệu trong bài thơ. Cách viết như vậy có tác dụng gì ?

Trả lời

– Bài thơ sử dụng thể thơ tự do: với những câu thơ dài, ngắn khác nhau: xen kẽ trong các khổ thơ, phù hợp với nhịp điệu, nhạc điệu thơ khi nhanh – chậm, hoà quyện với mạch cảm xúc của tác giả.

– Sự cô đúc trong ngôn từ, tạo được âm vang, hiệu ứng trong lòng độc giả về hình ảnh một đất nước của Nguyễn Đình Thi

– Những hình ảnh trong thơ mang tính sử thi, hào hùng, bi tráng, mang tính khái quát, cô đọng, thường là hình ảnh trữ tình mang tính biểu trưng, đại diện, thể hiện phẩm chất tài hoa của nhà thơ, đồng thời là bước đệm cần thiết, thể hiện rõ mạnh cảm xúc, suy tư của tác giả

→ Tác dụng: Dẫn dắt cảm xúc của đọc giả theo từng cung bậc khác nhau, từ những trang sử bi hùng, đến những niềm vui ngày độc lập, hạnh phúc rồi cùng cảm thấy gian khó, đau đớn trải qua những ngày dân ta “rũ bùn” đứng dậy. Tất cả như một câu chuyện cho người đọc nhập vai vào.

→ Xây dựng hình ảnh đất nước với chiều dày của lịch sử, chiều dày của năm tháng, chiều dày của cảm xúc, và lòng yêu thương từ những người con thuộc về đất nước. Từ đó mà đất nước hiện lên như một bức tượng đài đẹp đẽ, sống động

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

3. Soạn văn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi số 3

Khái quát về tác giả và tác phẩm

  1. Tác giả Nguyễn Đình Thi

– Nguyễn Đình Thi (1924- 2003).

– Quê quán ở Luông Pha Băng (Lào)

– Quá trình hoạt động về văn học và kháng chiến:

+ Ông đã tham gia kháng chiến và giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng.

+ Nguyễn Đình Thi  đã được xem là một nghệ sĩ  rất đa tài và ông đã sáng tác được nhạc và làm thơ, viết tiểu thuyết và  kịch, tiểu luận phê bình. Ở lĩnh vực nào thì ông cũng có những đóng góp rất đáng trân trọng.

  1. Tổng quát tác phẩm Đất Nước – NĐT

– Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ đã được sáng tác trong một thời gian dài (1948-1955) tương đương với thời kì chống thực dân Pháp.

– Bài thơ có đoạn đã lấy từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948) và “Đêm mitting” (1949) đến năm 1955 thì  Nguyễn Đình Thi đã viết thêm ở phần sau “Ôi những cánh…”

=> Dù đã viết nhiều lần nhưng bài thơ vẫn là một chỉnh thể của  nghệ thuật và là một trong  bài thơ hay nhất của Nguyễn Đình Thi và văn học Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám đã viết về đề tài đất nước.

– Thể thơ: Tự do

– Phương thức:  Biểu cảm

Nội dung chính có trong bài thơ

– Giá trị nội dung

Đất nước đã được cảm nhận trong chiều dài của những năm tháng kháng chiến và chiến đấu  chiến thắng trong không gian rộng lớn.

Cảm xúc và  suy tư: đất nước rất  gần gũi và thiêng liêng, trang trọng và  vĩ đại và anh hùng.

– Giá trị nghệ thuật

Nhịp điệu và hình ảnh của  thơ sáng tạo.

Ngôn ngữ thơ lắng đọng và cô đúc.

Sử dụng sáng tạo và  phong phú với các biện pháp tu từ.

Giải đáp các câu hỏi trong SGK

Câu 1 (trang số 126, sgk Ngữ văn lớp 12, tập 1)

– Phần 1: Từ đầu đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu của đất nước trong bài đã  hoài niệm của nhà thơ.

– Phần 2: Còn lại – Hình ảnh của đất nước kháng chiến đau thương mà anh hùng rất tình nghĩa.

Mối quan hệ giữa các phần:

+ Phần đầu của bài thơ chủ yếu được dựa trên cơ sở của các đoạn thơ trong bài Sáng mát trong như sáng năm xưa (1948) và Đêm mít tinh (1949).

+ Phần thứ hai của bài thơ đã được viết vào năm 1955 là một sự bổ sung cho cảm hứng để tổng hợp về đất nước thêm đầy đủ và phong phú hơn.

Câu 2 (trang 126, sgk Ngữ văn lớp 12, tập 1)

– Hình ảnh của mùa thu:

+ mùa thu chia tay với đầy lưu luyến và bâng khuâng.

+ mùa thu có nhiều  ấn tượng về thời tiết ở thủ đô: Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội.

+mùa thu có những hình ảnh rất đẹp mà buồn đến mức ám ảnh: Những phố dài xao xác hơi may và  Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

+ mùa thu đầu thu của cuộc kháng chiến: Những phố dài xao xác heo may mà  Người ra đi đầu không ngoảnh lại.

Câu 3 (trang 126, sgk Ngữ văn lớp 12, tập 1)

– Đoạn thơ từ “Mùa thu nay đã khác rồi” đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về” đã  thể hiện  được những thay đổi và biến chuyển.

+ Nhận vật “tôi” thay đổi từ trạng thái buồn và  bâng khuâng, lưu luyến đến vui sướng và tự hào.

+ Cái nhìn thay đổi từ đường phố và  thềm nhà sang núi đồi, rừng tre với  trời xanh với  cánh đồng và  dòng sông.

+ Cảm xúc của tác giả  rất hân hoan và  hả hê trước cảnh đất nước rộng lớn:

+ Tác giả đã chuyển sang cảm xúc tự hào về chủ quyền đất nước và truyền thống bất khuất của cha ông: Trời xanh đây là của chúng ta…….

– Nguyên nhân do tình hình của  thực dân vào năm 1948: cả một vùng đất rộng lớn  đã thuộc sáu tỉnh biên giới ở phía Bắc đã được giải phóng.

– Khi thể hiện cảm hứng tự hào thì  tác giả đã có những khám phá rất sâu về truyền thống.

+ truyền thống bất khuất:

+ truyền thống giản dị và chất phác.

Câu 4 (trang 126, sgk Ngữ văn lớp 12, tập 1)

– Đất nước của đau thương.

+ Nhà thơ đã nêu lên tội ác của giặc bằng những hình ảnh rất giàu tính khái quát như đồng quê chảy máu và bát cơm chan đầy nước mắt…

+ Bằng thủ pháp nghệ thuật nhân hóa đã tô đậm tội ác của giặc.

+ Chính tội ác ấy là nguyên nhân đấu tranh để giành  lại độc  lập của nhân dân ta.

– Đất nước rất  quật khởi huy hoàng.

+ Nghệ thuật đối có sức gợi cảm rất mạnh mẽ và một bên là sự tàn bạo của quân xâm lược với một bên là quyền sống chính đáng của nhân dân ta.

+ Đất nước có những người con dũng cảm và quật cường

+ Những câu thơ cuối đã lấy  đi chất liệu hiện thực từ trận đánh Điện Biên Phủ.

→ Tất cả đã tạo nên vẻ đẹp hùng tráng về Việt Nam.

Câu 5 (trang 126, sgk Ngữ văn lớp 12, tập 1)

Bài thơ đã được làm theo thể thơ tự do với đặc điểm:

+ các câu thơ dài ngắn đều khác nhau và  nhịp điệu thơ khi nhanh và  khi chậm.

+ việc lựa chọn với  hình ảnh có tính khái quát rất cao.

– Tác dụng:

+ Dựng lên được hình ảnh đất nước giàu đẹp và  bất khuất, anh hùng và đã  đứng lên để chống kẻ thù để dành chiến thắng.

+ Bộc lộ được những tình cảm và  suy nghĩ rất sâu sắc của tác giả về đất nước và  quê hương.

+ Tạo được cảm hứng rất hào hùng cho khúc tráng ca của dân tộc từ nô lệ đến tự do và  từ buồn tương đến mừng vui hạnh phúc.

4. Soạn bài Đất Nước ngắn nhất Nguyễn Đình Thi số 4

Soạn bài Đất nước (Nguyễn Đình Thi) ngắn gọn:

Phần đọc – hiểu văn bản

Câu 1 (trang 126 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):

* Bố cục bài thơ: 2 phần

– Phần 1: từ câu đầu đến câu 21: Đất nước được cảm nhận qua hình ảnh mùa thu xưa và nay.

– Phần 2: đoạn còn lại: Đất nước gian khổ, đau thương từ trong chiến đấu và vinh quang trong chiến thắng.

* Mối quan hệ giữa các phần: Phần đầu của bài thơ chủ yếu được dựa trên cơ sở các đoạn thơ trong bài Sáng mát trong như sáng năm xưa (1948) và Đêm mít tinh (1949). Phần thứ hai của bài thơ được viết vào năm 1955 – là sự bổ sung cho cảm hứng tổng hợp về đất nước thêm đầy đủ và phong phú.

Câu 2 (trang 126 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):

Hình ảnh mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của nhà thơ đặc sắc ở những khía cạnh sau đây:

– Một mùa thu chia tay đầy lưu luyến bâng khuâng

– Một mùa thu có những ấn tượng về thời tiết thủ đô: “Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội”.

– Một mùa thu có những hình ảnh rất đẹp mà buồn đến mức ám ảnh: “Những phố dài xao xác hơi may”, “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”.

– Một mùa thu đầu thu của cuộc kháng chiến: “Những phố dài xao xác heo may”, “Người ra đi đầu không ngoảnh lại”.

=> Mùa thu Hà Nội đẹp nhưng buồn thấm thía bởi nhân vật trữ tình phải li biệt Hà Nội để đi tìm con đường thoát vòng nô lệ đau thương, tủi nhục.

Câu 3 (trang 126 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):

Đoạn thơ là nói về mùa thu của cách mạng, mùa thu mới nơi Việt Bắc

* Khác rồi:

– Giữa núi đồi

– Gió thổi – rừng tre – phấp phới.

– Trời thu – áo mới.

– Trong biếc – nói cười.

→ Mùa thu rộn rã, tươi đẹp

→ Tâm trạng vui tươi, phấn chấn, tầm nhìn xa trông rộng, tư thế làm chủ đất trời.

* Đất nước có sự thay đổi lớn

– Con người từ buồn đến vui: từ nô lệ đến tự do làm chủ.

– Đất nước mênh mông, giàu đẹp → tự hào, kiêu hãnh:

“Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta…”

Câu 4 (trang 126 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):

– Đất nước đau thương trong chiến tranh:

+ Đất nước chìm trong máu và nước mắt: những cánh đồng quê chảy máu, dây thép gai đâm nát trời chiều, bát cơm chan đầy nước mắt…đứa đè cổ đứa lột da.

+ Đất nước bật lên nỗi căm hờn: từ những năm đau thương chiến đấu…căm hờn.

– Đất nước vùng lên giành lấy chiến thắng vinh quang, chói lọi:

+ Vượt lên đau thương để lao động và chiến đấu, chống lại kẻ thù: Những đêm dài hành quân nung nấu, Xiềng xích chúng bay không khóa được….lòng dân ta yêu nước thương nhà.

+ Hình ảnh đất nước kì vĩ, chói lọi, quật khởi bừng dậy giữa hiện thực rung trời chuyển đất: Ôm đất nước những người áo vải/Đã đứng lên thành những anh hùng, Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

– Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: hình ảnh sáng tạo đầy sức gợi hình gợi cảm, thủ pháp đối lập, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm nét.

Câu 5 (trang 126 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):

Bài thơ được làm theo thể thơ tự do với đặc điểm: các câu thơ dài ngắn khác nhâu, nhịp điệu thơ khi nhanh, khi chậm. Kết hợp với việc lựa chọn hình ảnh có tính khái quát cao.

→ Tác dụng:

– Dựng lên hình ảnh đất nước giàu đẹp, bất khuất, anh hùng, đứng lên chống kẻ thù để dành chiến thắng.

– Bộc lộ được những tình cảm, suy nghĩ sâu sắc của tác giả về đất nước, quê hương.

Tóm tắt những nội dung chính

I. Tác giả

  1. Tiểu sử – Cuộc đời

– Nguyễn Đình Thi (1924- 2003), sinh ra tại Thành phố Luông Pha Băng, nước Lào.

– Ông tham gia kháng chiến và giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng.

– Nguyễn Đình Thi được xem là một nghệ sĩ đa tài, ông sáng tác nhạc, làm thơ, viết tiểu thuyết, kịch, tiểu luận phê bình. Ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng trân trọng.

  1. Sự nghiệp văn học

a) Phong cách nghệ thuật

– Thơ ông tự do, phóng khoáng mà vẫn hàm súc, sâu lắng, suy tư và có nhiều tìm tòi theo hướng hiện đại.

– Những tác phẩm văn xuôi của Nguyễn Đình Thi là sự phản ánh kịp thời cuộc chiến đấu anh dũng của nhân dân ta trong các cuộc kháng chiến. Các tác phẩm của ông đều mang tính thời sự về các cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam.

b) Tác phẩm chính

– Thơ: Người chiến sỹ (1958); Bài thơ Hắc Hải (1958); Dòng sông trong xanh (1974); Tia nắng (1985); Đất nước (1948 – 1955); Nhớ; Lá đỏ….

– Tiểu thuyết “Xung kích”, “Vỡ bờ”; “Thu đông năm nay” (1954), “Bên bờ sông Lô” (1957), “Vào lửa” (1966), “Mặt trận trên cao” (1967…

– Phê bình văn học: Tiểu luận “Nhận đường”.

– Kịch: Con nai đen (1961); Hoa và Ngần (1975); Giấc mơ (1983); Rừng trúc (1978); Nguyễn Trãi ở Đông Quan (1979); Người đàn bà hóa đá (1980); Tiếng sóng (1980); Cái bóng trên tường (1982); Trương Chi (1983); Hòn Cuội (1983 – 1986).

II. Tác phẩm

  1. Hoàn cảnh ra đời, xuất xứ:

– Bài thơ được sáng tác trong một thời gian dài (1948-1955), tương đương với thời kì chống thực dân Pháp.

– Bài thơ có những đoạn lấy từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948) và “Đêm mitting” (1949), đến năm 1955, Nguyễn Đình Thi viết thêm phần sau “Ôi những cánh…”

=> Dù viết nhiều lần nhưng bài thơ vẫn là một chỉnh thể nghệ thuật và là một trong những bài thơ hay nhất của Nguyễn Đình Thi và văn học Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám viết về đề tài đất nước.

  1. Bố cục:

– Phần 1: Từ đầu đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu đất nước trong hoài niệm của nhà thơ.

– Phần 2: Còn lại: Hình ảnh đất nước kháng chiến đau thương mà anh hùng tình nghĩa.

  1. Thể thơ: Tự do
  2. Giá trị nội dung:

– Đất nước được cảm nhận trong chiều dài của những năm tháng kháng chiến, chiến đấu và chiến thắng, trong không gian rộng lớn.

– Cảm xúc, suy tư: đất nước gần gũi, thiêng liêng, trang trọng, vĩ đại và anh hùng.

  1. Giá trị nghệ thuật:

– Nhịp điệu, hình ảnh thơ sáng tạo.

– Ngôn ngữ thơ lắng đọng, cô đúc.

– Sử dụng sáng tạo, phong phú các biện pháp tu từ.

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

5. Soạn bài Đất Nước chi tiết Nguyễn Đình Thi số 5

Bài 1 trang 126 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Theo anh/chị, nên chia bài thơ thành mấy phần? Nêu ý nghĩa của mỗi phần và giải thích quan hệ giữa các phần.

Trả lời:

a) Bố cục: 2 phần:

– Phần 1: Từ đầu đến câu “Những buổi ngày xưa vọng nói về“.

=> Ý nghĩa: Cảm xúc của nhà thơ trước sự thay đổi của mùa thu đất nước.

– Phần 2: Đoạn còn lại

=> Ý nghĩa: Hình ảnh đất nước vươn dậy từ trong máu lửa, đau thương,

b) Mối quan hệ giữa các phần: Đó là quan hệ bổ sung cho cảm hứng tổng hợp về đất nước thêm đầy đủ và phong phú hơn.

–  Đoạn 1 gồm các khổ thơ, ý thơ đã được hình thành từ trước (1948 – 1949), nhưng tác giả cảm thấy chưa đầy đủ, chưa phong phú.

–  Đoạn 2 là những cảm nhận bổ sung, giàu tính khái quát, cho ta thấy hình ảnh đất nước Việt Nam không chỉ có cộng đồng, những con đường hay “những dòng sông nước chảy nặng phù sa“… mà còn là một đất nước vươn lên từ trong gian khổ, chiến tranh:

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy, sáng loà.

Bài 2 trang 126 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Hình ảnh mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của nhà thơ hiện ra với những điểm gì đặc sắc?

Trả lời:

3 câu thơ đầu: là cảm xúc trực tiếp trong một buổi sáng mùa thu, gợi nỗi nhớ thu xưa (3 dòng đầu của bài thơ): không khí mát trong, gió thu thổi nhẹ (giống thu xưa) chỉ có “hương cốm mới” có thể là tưởng tượng nhưng đó lại là bằng chứng cho thấy nhà thơ rất nhớ mùa thu Hà Nội. Bởi lẽ ai đã từng sống ở Hà Nội thì không thể quên “hương cốm mới”, một hương vị rất đặc trưng của thu Hà Nội.

4 câu thơ tiếp theo: “Những ngày thu đã xa” nhưng hình ảnh và cảm xúc vẫn còn in đậm trong nỗi nhớ của tác giả:

Chủ thể trữ tình trong cảnh thu Hà Nội xưa là người giã từ Hà Nội ra đi kháng chiến. Người ra đi có cái dứt khoát của một sự tự chủ, một quyết tâm (biểu hiện qua tư thế “đầu không ngoảnh lại”) nhưng không phải vì thế mà không lưu luyến và cả một thoáng buồn.

Mùa thu Hà Nội hiện ra trong hoài niệm của nhà thơ với những cảm giác rất tinh tế: Thời tiết vào thu “chớm lạnh”, cái lạnh tạo cảm giác mát mẻ nhưng cũng gợi bao nỗi niềm, không gian tĩnh vắng, phảng phất buồn, phố xá, “xao xác” hắt hiu bởi gió heo may đã về. Thu buồn nhưng vẫn đẹp với sắc vàng muôn thuở của nắng, của lá rơi đầy thềm nhà, hè phố.

Bốn câu thơ đã thể hiện được hồn thu Hà Nôi: thật đẹp, thật gợi cảm trong cái buồn hắt hiu, vắng lặng của Hà Nội những năm bị giặc chiếm đóng.

==> Như vậy,  đoạn thơ đã diễn tả thành công hình ảnh mùi hương của mùa thu Hà Nội. Đó là một bức tranh đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn.

Bài 3 trang 126 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Phân tích đoạn thơ từ “Mùa thu nay khác rồi “đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về“.

Trả lời:

– Đoạn thơ từ “Mùa thu nay khác rồi” đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về” thể hiện những thay đổi, biến chuyển.

– Nhận vật “tôi” thay đổi từ trạng thái buồn, bâng khuâng, lưu luyến đến vui sướng, tự hào.

– Cái nhìn thay đổi từ đường phố, thềm nhà sang núi đồi, rừng tre, trời xanh, cánh đồng, dòng sông.

– Cảm xúc của tác giả hân hoan, hả hê trước cảnh đất nước rộng lớn:

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

– Tác giả chuyển sang cảm xúc tự hào về chủ quyền đất nước và truyền thống bất khuất của cha ông:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta …

Những buổi ngày xưa vọng nói về

– Cảm hứng vui sướng và tự hào sở dĩ có được là do tình hình thực năm 1948. Sau chiến thắng Việt Bắc thu – đông năm 1947, cả một vùng đất rộng lớn thuộc sáu tỉnh biên giới phía Bắc được giải phóng. Điều đem lại cảm hứng tin tưởng, tự hào của các nhà thơ đi theo kháng chiến (đoạn thơ này được hình thành từ năm 1948 trong bài Sáng mát trong như sáng năm xưa).

– Khi thể hiện cảm hứng tự hào, tác giả đã có những khám phá sâu về truyền thống. Đất nước – Nguyễn Đình Thi nổi bật lên ở truyền thống bất khuất:

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về

Đó là hai đặc tính quý báu của dân tộc ta anh hùng bất khuất và giản dị chất phác.

Có thể bạn quan tâm: Bình giảng 4 khổ đầu bài Đất nước – Nguyễn Đình Thi

Bài 4 trang 126 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Nguyễn Đình Thi đã cảm nhận và suy tư như thế nào về quê hương đất nước trong phần 2?

Trả lời:

Phần 2 của bài thơ chuyển hướng suy tư và cảm nhận về đất nước. Tác giả cố gắng tạo dựng hình ảnh đất nước đau thương nhưng anh dũng vươn lên từ trong đau khổ và hi sinh.

– “Ôi những cánh đồng quê chảy máu… nhớ mắt người yêu“: là khổ thơ nói về đất nước đau thương trong vòng dây thép gai của địch và hình ảnh con người Việt Nam anh dũng và lãng mạn (như cách nói của Tố Hữu “Biết cảm thụ và biết yêu thương”).

– “Từ những đau thương chiến đấu… Lòng dân ta yêu nước thương nhà” là khổ thơ nói về sự căm hờn đối với quân cướp nước và bè lũ bán nước, cũng như tinh thần đấu tranh, lòng “yêu nước thương nhà” của nhân dân ta.

– “Khói nhà máy… ánh bình minh” là hai khổ thơ suy ngẫm về đất nước từ thời điểm hiện tại (“ôm đất nước những người áo vải” – “Đã đứng lên thành những anh hùng”) và nhiều hi sinh (“Mỗi bước đường mỗi bước hi sinh”). Tâm trạng của tác giả tràn ngập niềm vui và niềm tin tưởng (“Lòng ta bát ngát ánh bình minh”)

– Khổ thơ kết tạo dựng một hình ảnh ước lệ rất hùng tráng về đất nước, con người Việt Nam:

Súng nổ rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rủ bùn dứng dậy sáng loà

Hai câu đầu gợi lại hình ảnh quần chúng nhân dân xông lên cướp chính quyền trong Cách mạng tháng Tám; hai câu nói là biểu tượng rực rỡ về đất nước, con người Việt Nam qua cảm nhận và suy ngẫm của nhà thơ.

Trong lời thơ, nhịp thơ, như có tiếng ào ạt của bước chân ra trận, sự sục sôi của ý chí quyết chiến, quyết thắng. Hình ảnh đất nước đi lên từ nô lệ đến tự do, từ lầm than đến quyết thắng, từ bóng tối đến ánh sáng, từ nỗi đau đến niềm vui được tác giả miêu tả qua những lời thơ đầy kiêu hãnh, tự hào. Đất nước vụt lớn, đứng dậy trong hào hùng, vinh quang. Câu thơ tràn ngập âm hưởng sử thi, giàu sắc thái thần thoại, huyền thoại.

Bài 5 trang 126 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Anh chị nhận xét như thế nào về độ dài ngắn của các câu thơ, cách chọn lựa hình ảnh và nhịp điệu trong bài thơ? Cách viết như vậy có tác dụng gì?

Trả lời:

Bài thơ được làm theo thể thơ tự do với các đặc điểm: câu thơ dài ngắn khác nhau, nhịp điệu khi nhanh, khi chậm. Kết hợp với việc lựa chọn sử dụng những hình ảnh có tính khái quát cao phù hợp với việc diễn tả nội dung tư tưởng và mạch cảm xúc của tác giả.

Tác dụng:

– Giúp tác giả dựng được một bức tượng đài đẹp đẽ, sống động về hình ảnh đất nước trong chiến đấu và chiến thắng.

– Gợi được cảm nhận rõ ràng về sự chiến thắng của dân tộc: Chiến thắng ấy là kết quả của bao nhiêu máu đổ, bao nhiêu mồ hôi và nỗi đau vò xé; chiến thắng ấy cũng là kết tinh cao nhất của tình yêu, của tinh thần chiến đấu và khát vọng hoà bình sâu thẳm.

– Tạo được cảm hứng hào hùng cho khúc tráng ca của dân tộc từ nô lệ đến tự do, từ buồn thương đến mừng vui, hạnh phúc. Đây chính là sự vận động đẹp đẽ, sâu sắc trong tứ thơ của Nguyễn Đình Thi.

6. Soạn bài Đất Nước của Nguyễn Đình Thi số 6

Câu 1 (trang 126 sgk Văn 12 Tập 1):

Bài thơ nên chia làm 2 phần

– Phần 1:

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

                  …

Những buổi ngày xưa vọng nói về”

Nhà thơ nhớ lại những mùa thu đã qua của đất nước.

– Phần 2: Đoạn còn lại: Hình ảnh của đất nước hiện tại, tuy chiến tranh đầy đau thương nhưng vẫn chứa chan nghĩa tình.

Câu 2 (trang 126 sgk Văn 12 Tập 1):

Những đặc điểm nổi bật của mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của nhà thơ là:

– Thời tiết: mát trong, chớm lạnh,…Những dấu ấn rất đặc biệt của mùa thu Hà Nội. Cái se lạnh những sớm đầu thu khiến lòng người khoan khoái lạ thường và bang khuâng những cảm giác không gọi thành tên. Cái lạnh vừa đủ xua đi cái nắng hè, và vẫn chưa đến độ rét mượt buộc người ta trong những tầng áo dày.

– Hương thơm: Nhớ về Hà Nội với hương cốm mới đầy thi vị. Hương cốm mang theo hơi thở của đồng nội, mang theo sức sống của mùa màng, mang theo đôi bàn tay khéo léo của những người nông dân hồn hậu, mang theo những đặc trưng rất riêng của Hà Nội.

– Hình ảnh: phố dài xao xác. Thiên nhiên đất trời thì thi vị đầy sức sống, nhưng con người lại hiện lên xao xác tiêu điều. Đó chính là cái nghịch lí đầy đau thương. Mùa thu vẫn đẹp, nhưng lòng người lại man mác buồn nỗi buồn đất nước, dân tộc.

Câu 3 (trang 126 sgk Văn 12 Tập 1):

Đoạn thơ thế hiện một mùa thu trong tâm thế mới, mùa thu của chiến thắng và hòa bình.

– Mùa thu kháng chiến này đã hoàn toàn khác mùa thu trước kia, mùa thu đã được khoác một lớp áo mới, trời như trong xanh, cao hơn vời vợi, ngập tràn tiếng nói cười thiết tha.

– Nhân vật trữ tình đứng giữa đất trời tự do với tư thế của một con người đã giành chiến thắng, một con người của đất nước độc lập, một con người khẳng khái những tiếng thật lớn: núi rừng, trời xanh, ngả đường, cánh đồng,…tất cả đều đã thuộc về nhân dân cần lao.

– Không chỉ trời thu mà cả đất nước, dân tộc đều đã trở mình, bước vào một cuộc sống mới của tự do và tương lại tươi sáng.

Câu 4 (trang 126 sgk Văn 12 Tập 1):

– Từ hiện tại tự do, nhà thơ lại nhớ lại những năm tháng thương đau mà đất nước đã phải gồng mình gánh chịu.

– Tác giả đã sử dụng những từ ngữ giàu sức gợi để nhắc nhở mỗi chúng ta về cái giá của hòa bình ngày hôm nay đó chính là “những cánh đồng quê chảy máu”, là “bát cơm chan đầy nước mắt”,…là rất nhiều những đau thương mất mát mà biết bao thế hệ đã phải đánh đổi.

– Đất nước từ trong đau thương, bằng một sức mạnh quật cường đã vươn lên đầy hùng tráng. Đó chính là vẻ đẹp của đất nước Việt Nam, con người Việt Nam.

Câu 5 (trang 126 sgk Văn 12 Tập 1):

– Bài thơ có những câu thơ với độ dài ngắn khác nhau, thể hiện mạch cảm xúc khi thì tuôn trào dào dạt, lúc lại uất hận, nghẹn đắng không thốt nên lời, khi lại bùi ngùi xúc động nhớ về những tháng ngày đã qua.

– Bài thơ còn sử dụng nhiều hình ảnh có sức gợi tả cao, gây ấn tượng mạnh đến cảm xúc của người đọc.

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

7. Soạn văn 12 bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi số 7

Bố cục

– Phần 1 (từ đầu đến “những buổi ngày xưa vọng nói về”): Đất nước trong mùa thu xưa và nay

– Phần 2 (còn lại): Đất nước trong quật khởi anh hùng

Câu 1 (trang 126, sgk Ngữ văn 12, tập 1)

Nên chia bài thơ theo bố cục 2 phần như sau:

– Phần 1 (từ đầu đến “những buổi ngày xưa vọng nói về”): Đất nước trong mùa thu xưa và nay

– Phần 2 (còn lại): Đất nước trong quật khởi anh hùng.

Câu 2 (trang 126, sgk Ngữ văn 12, tập 1)

Hình ảnh mùa thu trong hoài niệm của tác giả:

– Chớm lạnh trong lòng Hà Nội: trời bắt đầu lạnh, cái lạnh sẽ sàng, báo hiệu thu đã về

– Gió nhẹ, mỏng manh: Những phố dài xao xác heo may

– Thềm nắng lá rơi đầy

→ Bức tranh thu đẹp nhưng đượm buồn, được cảm nhận bằng thị giác và bằng cả trái tim.

– Con người: đầu không ngoảnh lại – sự lạnh lùng chỉ là vỏ bọc cho nỗi buồn được cất giấu trong tâm hồn tác giả

Câu 3 (trang 126, sgk Ngữ văn 12, tập 1)

– Nghệ thuật:

+ Điệp: điệp từ (những), điệp cụm từ (của chúng ta), điệp cấu trúc

+ Nhịp thơ nhanh, dồn dập

+ Nhân hóa: trời thu thay áo mới,…

+ Cách hiệp vần “a” tạo độ ngân dài và vang xa

+ Từ láy: phấp phới, thiết tha, bát ngát

– Hình ảnh thơ:

+ Gió thổi rừng tre phấp phới

+ Trời thu thay áo mới

+ Trời xanh, khung cảnh núi rừng

+ Những cánh đồng thơm mát

+ Những ngả đường bát ngát

+ Những dòng sông đỏ nặng phù sa

→ Một bức tranh mùa thu tràn đầy sức sống, tươi vui bởi chính tâm trạng của chủ thể trữ tình, đang rất vui, tự hào vì được làm chủ non sông, đất nước.

– Cảm nhận chung về đất nước của tác giả: đất nước này là đất nước của cha ông, âm vang thiêng liêng của truyền thống vẫn luôn vang vọng về từ sâu thẳm lịch sử.

Câu 4 (trang 126, sgk Ngữ văn 12, tập 1)

– Đất nước đau thương, gian khổ, nhiều hi sinh

+ Cánh đồng quê chảy máu

+ Dây thép gai đâm nát trời chiều

+ Bát cơm chan đầy nước mắt

+ Đứa đè cổ, đứa lột da

+ Mỗi bước đường mỗi bước hi sinh

→ Đất nước đang quằn quại trong đau thương, trong máu và nước mắt với biết bao hi sinh và mất mát

– Đất nước bình dị mà sục sôi ý chí căm thù

+ Những đêm dài hành quân nung nấu

+ Đã ngời lên nét mặt quê hương

+ Đã bật lên những tiếng căm hờn

→ Ý chí căm thù giặc được nuôi dưỡng từ thế hệ này sang thế hệ khác và ý chí đó thôi thúc nhân dân ta đứng lên hành động

– Đất nước kiên cường, bất khuất, anh dũng chiến đấu

+ Xiềng xích không khóa được – trời đầy chim, đất đầy hoa

+ Súng đạn không bắn được – lòng dân ta yêu nước, thương nhà

+ 4 câu thơ cuối: vẽ nên hình ảnh một đất nước Việt Nam mang vẻ đẹp, sức mạnh thần kì.

Câu 5(trang 126, sgk Ngữ văn 12, tập 1)

– Nhận xét:

+ Tác giả sử dụng các câu thơ với độ dài ngắn khác nhau

+ Nhịp thơ nhanh, mạnh, dồn dập

+ Sử dụng hình ảnh thơ giàu ý nghĩa, vừa cụ thể vừa mang tính khái quát

– Tác dụng: gợi nên một cách chính xác hình ảnh đất nước, tâm trạng của tác giả cũng như truyền thống và những trang sử vẻ vang, hào hùng của dân tộc

Nội dung chính:

– Nội dung: bài thơ vẽ nên hình ảnh một đất nước với những vẻ đẹp khác nhau của mùa thu xưa và nay, đồng thời còn dựng lại hình ảnh một đất nước đau thương mà quật khởi, anh hùng

– Nghệ thuật:

+ Các câu thơ với độ dài ngắn khác nhau

+ Nhịp thơ nhanh, mạnh, dồn dập

+ Sử dụng hình ảnh thơ giàu ý nghĩa, vừa cụ thể vừa mang tính khái quát

+ Biện pháp tu từ: điệp, so sánh, nhân hóa,…

8. Soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi số 8

Câu 1 trang 126 SGK Ngữ văn 12, tập 1

Bố cục (2 phần)

+ Phần 1 (từ đầu -> … vọng nói về): đất nước được cảm nhận qua hình ảnh mùa thu xưa và nây.

+ Phần 2 (còn lại): đất nước gian khổ, đau thương nhưng quật cường, chói lọi trong chiến thắng.

Câu 2 trang 126 SGK Ngữ văn 12, tập 1

– Tín hiệu gợi nhắc về mùa thu Hà Nội: sáng mát trong và gió thổi mùa thu hương cốm mới, đây là những nét đặc trưng quen thuộc của mùa thu Bắc Bộ, mùa thu Hà Nội.

– Mùa thu Hà Nội trong hoài niệm:

+ Bức tranh mùa thu chân thực, thi vị, mang đậm đặc trưng mùa thu Hà Nội nhưng thoáng buồn với tiết trời chớm lạnh, hình ảnh những phố dài xao xác, hơi may, nắng lá rơi đầy.

+ Hình ảnh người đi buồn bã, lưu luyến nhưng cũng đầy cương quyết: người ra đi đầu không ngoảnh lại/ sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

=> Mùa thu Hà Nội đẹp nhưng buồn thấm thía bởi nhân vật trữ tình phải li biệt Hà Nội để đi tìm con đường thoát vòng nô lệ đau thương, tủi nhục.

Câu 3 trang 126 SGK Ngữ văn 12, tập 1

– Nội dung: đoạn thơ phản ánh mùa thu cách mạng, mùa thu độc lập vui tươi, phấn chấn.

+ Tiếng reo vui trước mùa thu hiện tại độc lập, hạnh phúc.

+ Mùa thu cách mạng tươi đẹp, sôi nổi: không gian nghệ thuật dịch chuyển từ những phố dài xao xác buồn bã sang không gian núi rừng tươi mới, tràn đầy sức sống (rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới); trạng thái nhân vật trữ tình vui vẻ, hạnh phúc hòa trong sự phấn chấn của tạo vật (phấp phới, thiết tha).

+ Mùa thu độc lập, tự chủ: trời xanh đây là của chúng ta…

+ Suy tư về hồn thiêng đất nước: Nước chúng ta…vọng nói về.

– Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: hình ảnh thơ giàu sức gợi; câu thơ giàu tính nhạc; vận dụng hiệu quả phép điệp, giọng thơ phấn chấn sôi nổi, cảm xúc mãnh liệt…

Câu 4 trang 126 SGK Ngữ văn 12, tập 1

– Đất nước đau thương trong chiến tranh:

+ Đất nước chìm trong máu và nước mắt: những cánh đồng quê chảy máu, dây thép gai đâm nát trời chiều, bát cơm chan đầy nước mắt…đứa đè cổ đứa lột da.

+ Đất nước bật lên nỗi căm hờn: từ những năm đau thương chiến đấu…căm hờn.

– Đất nước vùng lên giành lấy chiến thắng vinh quang, chói lọi:

+ Vượt lên đau thương để lao động và chiến đấu, chống lại kẻ thù: Những đêm dài hành quân nung nấu, Xiềng xích chúng bay không khóa được….lòng dân ta yêu nước thương nhà.

+ Hình ảnh đất nước kì vĩ, chói lọi, quật khởi bừng dậy giữa hiện thực rung trời chuyển đất: Ôm đất nước những người áo vải/Đã đứng lên thành những anh hùng, Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa.

– Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: hình ảnh sáng tạo đầy sức gợi hình gợi cảm, thủ pháp đối lập, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm nét.

Câu 5 trang 126 SGK Ngữ văn 12, tập 1

– Bài thơ xen kẽ nhiều câu thơ dài ngắn khác nhau giúp diễn tả nhịp điệu phong phú, cảm xúc nóng bỏng, mãnh liệt của nhà thơ.

– Hình ảnh thơ gợi hình, gợi cảm và giàu sức khái quát với tính biểu tượng cao.

– Giọng điệu uyển chuyển, nhịp điệu phong phú: khi nhẹ nhàng diễn tả cảm xúc bâng khuâng trầm lắng, khi sôi nổi phấn chấn diễn tả niềm vui sướng, tự hào, khi lại suy tư trầm lắng trước chiêm nghiệm về đất nước.

=> Tất cả các tín hiệu nghệ thuật trên đều giúp Nguyễn Đình Thi bày tỏ những cảm xúc và suy tư chân thực, sâu sắc, mới mẻ về đất nước.

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

9. Soạn bài Đất Nước lớp 12 Nguyễn Đình Thi số 9

A. KIẾN THỨC CƠ BẢN

 

  1. TÁC GIẢ (xem bài)

II, TÁC PHẨM ĐẤT NƯỚC

  1. Xuất xứ

– Trong Nhà văn nói về tác phẩm (NXB Văn học, Hà Nội 1994), Nguyễn Đình Thi viết: “Đất nước là một bài thơ tiêu biểu của tôi trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp. Bài thơ được bắt đầu viết từ năm 1948. Đây là thời điểm rất có ý nghĩa. Sau chiến dịch thu đông Việt Bắc 1947 tình cảm với đất nước ở mỗi người đều gắn liền với lòng tự hào, niềm tin tưởng vào sự thắng lợi của cuộc kháng chiến. Tình cảm công dân ở người viết cũng được biểu hiện sâu sắc. Lúc này tôi viết bài Nhận đường nói lên nhận thức và lòng quyết tâm của mình và cũng là của cả anh em văn nghệ sĩ đi theo kháng chiến. Cảm hứng bài Đất nước cũng bắt đầu từ đấy. Bài thơ được tổng hợp từ một số bài thơ khác như Sáng mát trong và Đêm mít tinh”.

– Đất nước là một bài thơ được viết trong một thời gian dài (1948 – 1955). Nhà thơ sống với bộ đội, theo bước hành quân và tận mắt thấy các chiến sĩ Điện Biên từ chiến hào xông lên, tạo nên chiến thắng vẻ vang, chấn động địa cầu.

– Với Đất nước, Nguyễn Đình Thi đã sớm góp một tiếng nói hay và bao quát về đất nước. Đây là tổ quốc đứng dậy – chiến đấu, được cảm nhận qua lăng kính tâm hồn tài hoa của người trí thức tiểu tư sản đã nhập thân với Cách mạng.

  1. Bố cục

Bài thơ có thể được chia thành hai phần:

  • Đoạn 1 (Từ đầu đến câu Lòng dân ta yêu nước thương nhà): Diễn tả quá trình nhận thức về Đất Nước, về kháng chiến và sự hình thành những tình cảm yêu nước, căm thù giặc ngoại xâm,
  • Đoạn 2 (còn lại): Diễn tả khái quát những chặng đường kháng chiến kết thúc bằng sự đứng dậy hiên ngang đầy tự hào của đất nước,
  1. Những giá trị nội dung, nghệ thuật .

a) Mùa thu trong hoài niệm: một mùa thu đẹp nhưng buồn

– Đây là mùa thu Hà Nội trong hoài niệm, vì hoài niệm này , những gì là đọng nhất, sâu nhất mới hiển hiện. Câu thứ nhất Sáng – trong như sáng năm xưa chỉ được viết bằng thanh ngang và thanh . cách thể hiện ấy đã tạo thành một chuỗi âm thanh vừa trong và để nó hoà điệu với sự trong sáng của nội dung câu thơ.

– Câu thơ là một thoáng bâng khuâng hoài niệm. Là cái khác khắc mà ở đó hiện tại chợt nhớ về quá khứ, sáng hôm nay nối với các năm xưa. Tâm hồn thi nhân làm một cuộc viễn du trở về với ngày xưa.

– Khí trời trong mát, hương cốm ngọt ngào, chút se lạnh của làn gió heo may, những chiếc lá vàng lặng lẽ rơi, nắng vàng, thềm phố vắng. Chỉ vài nét gợi tả mà nhà thơ đã dựng lại được cả không gian, sắc màu hương vị và cả nhịp điệu của thời gian của bức tranh thu.

– Hình ảnh thơ gợi cảm và tinh tế. Cảm giác về sự chuyển mùa thật rõ rệt, chuyển mùa trong trời đất và chuyển mùa trong lòng người. Tĩnh lặng và buồn, ấy là đặc điểm của hồn thu và tình thu Hà Nội năm xưa.

– Trên cái nên không gian và thời gian ấy, Hà Nội mùa thu năm xưa càng ám ảnh lòng người hơn với hình ảnh những chàng trai tài hoa của đất Hà thành phải xa rời thành phố rất đỗi thân yêu ra đi vì tiếng gọi của non sông đất nước.

– Câu thơ “Người ra đi đầu không ngoảnh lại / Sau lưng thềm nắng lá rơi đây đã ghi lại rất thực nỗi lòng người đi, dứt khoát nhưng cũng đây lưu luyến. Hình ảnh con người hiện lên trong một bức tâm cảnh vừa có hình khối, có màu sắc, tạo nên những ấn tượng day dứt lòng người.

– Phải là người trong cuộc, phải có một tình yêu Hà Nội như máu thịt, phải là một nghệ sĩ tài hoa mới có được bức tranh tâm cảnh tuyệt đẹp, đầy âm thanh, hình ảnh và nhạc tính.

b) Mùa thu ở chiến khu Việt Bắc: một mùa thu đẹp rực rỡ, khoáng đạt với những niềm vui phấn chấn, hồ hởi, đầy tự hào

– Mùa thu nay khác rồi. Nhịp thơ, giọng thơ đột nhiên biến đổi hắn. Nếu trong bảy câu thơ đầu nhịp thở chậm, giọng thơ dịu nhẹ sâu lắng thì đến đoạn này nhạc điệu thơ trở nên khỏe khoắn, mạnh mẽ, hồ hởi, phấn chấn. Vì thế bức tranh mùa thu ở đây đã khác hẳn bức tranh thu trước đó.

– Một bức tranh thu với không gian vô cùng rộng mở, khoáng đạt. Có lẽ, đến với đoạn thơ này, lần đầu tiên trong thơ ca Việt Nam mới có một bức tranh mùa thu rộng lớn đến như vậy.

+ Những từ ngữ chỉ không gian mở rộng liên tiếp xuất hiện liền kề nhau, đó là: trời xanh, núi rừng, những cánh đồng, những ngả đường, những dòng sông.

+ Những hình ảnh tiếp nối này có sức gợi lên một Đất nước rộng lớn mênh mông.

– Không còn gió heo may hiu hắt buồn, mùa thu mới với ngọn gió tự do, phóng khoáng thôi ào ạt làm cả rừng tre phất phới. Mùa thu gắn liền với tấm áo mới trong biếc, với tiếng cười nói rộn ràng.

– Niềm vui từ bên ngoài, từ cảnh vật đã trở thành niềm vui bên trong, cái vui của chính chủ thể con người. Cái vui không chỉ nằm riêng trong một âm thanh mà là cái vui bao trùm cả đất trời, trải ra trên mọi âm thanh, màu sắc.

– Cảnh thu tươi vui, sáng mát, trẻ lại, hồi sinh. Thi nhân đang đứng giữa đất trời Việt Bắc tự do, tựa lưng vào cuộc kháng chiến để nói lên niềm vui chung của nhân dân, của dân tộc.

– Cái tôi trữ tình ở đoạn đầu đã nhường chỗ cho cái ta chung của cộng đồng. Cảm hứng ở đây, vì thế, mang đậm chất sử thi.

c) Hai bức tranh mùa thu trong bài thơ đều đẹp, độc đáo thể hiện tài năng nghệ thuật của nhà thơ

– Bức tranh thứ nhất đẹp một cách cổ kính, sang trọng, lịch lãm, chuyên chở được cái hồn của một Hà Nội nghìn năm văn vật. .

– Bức tranh thứ hai tươi mới rạng rỡ, hiện đại, chuyên chở niềm vui, lòng tự hào chính đáng của một dân tộc anh hùng.

– Hai bức tranh mùa thu trên không tách bạch nhau mà hoà quyện vào nhau, bồi đắp cho nhau thể hiện sự nhận thức sâu sắc về kháng chiến, về đất nước, về con người Việt Nam trong thời điểm lúc bấy giờ.

d) Hình ảnh đất nước từ trong đau thương, căm hờn đã anh dũng đứng lên chiến đấu.

Viết về những nỗi khốc liệt của chiến tranh, Nguyễn Đình Thi đã sáng tạo những câu thơ thật xúc động, ấn tượng:

Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiếu

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhở mắt người yêu .

– Cảnh tượng vừa cụ thể vừa khái quát, vừa hư vừa thực, từ một hình ảnh thực diễn ra ở vùng Bắc Giang, tác giả đã nâng lên thành một hình ảnh có ý nghĩa biểu tượng khái quát về sự đau thương của đất nước trong chiến tranh.

– Chiến tranh đã biến những cảnh tượng thanh bình như những cánh đồng quê trở thành hoang vắng, đau thương, chết chóc. Đó là ngoại cảnh nhưng đó cũng chính là tâm cảnh. Ý thơ đã miêu tả nỗi đau xót vô hạn của nhà thơ trước cảnh quê hương thân yêu bị tàn phá.

– Trong đau thương, đất nước đã anh dũng vùng lên chiến đấu, .. gia vẫn sử dụng những hình ảnh khái quát để diễn tả cuộc chiến toàn dân, toàn diện đi đến chiến thắng. .

– Nhịp thơ đoạn cuối nhanh mạnh, dồn dập theo những chặng đi hành quân, những chiến thắng liên tiếp. Bài thơ khép lại bằng hình nha khái quát tượng trưng cho đất nước từ trong máu lửa chiến tranh, trong đau thương căm phẫn đứng dậy hào hùng:

Súng nổ rung trời giận dữ.

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa .

Rũ bùn đứng dậy sảng loà.

– Nhà thơ đã tạo nên bức tượng đài của đất nước sừng sững hiện lên chói ngồi trên cái nền của máu, lửa, bùn lầy, trong một không gian dồn dập âm vang tiếng súng nổ rung trời.

– Bài thơ thể hiện cảm hứng truyệt vời về Đất Nước. Từ trong đau thương, mất mát, những người con của Tổ quốc đứng lên, anh dũng chiến đấu để buộc kẻ thù trả lại đất nước vẹn nguyên, đất nước của một dân tộc ngàn đời bất khuất kiên trung.

– Đất nước là bài thơ ra đời từ sự lắp ghép những đoạn thơ trong nhiều thời điểm khác nhau. Tuy nhiên, Đất nước vẫn là một chỉnh thể nghệ thuật dựa trên nền cảm hứng chủ đạo là ngợi ca đất nước anh hùng.

B, TỰ LUẬN

  1. Cảm xúc của anh (chị) khi đọc “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi.

– “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi được thai nghén từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp (1948 – 1949) và hoàn thành khi cuộc kháng chiến ấy đã kết thúc (năm 1955),

– Tác phẩm được dựng lên xung quanh cái trục chính là những cảm xúc, suy nghĩ của nhà thơ về một chủ đề lớn: Đất nước.

– Bài thơ được mở đầu bằng cảm xúc trực tiếp trong một sáng mùa thu, gợi nhớ về Hà Nội xưa:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới.

– Ấn tượng về một mùa thu Hà Nội: bầu không khí mát trong gió nhẹ phảng phất mùi hương cốm mới. Câu thơ gợi tả cả không gian, mau sắc và hương vị, cả thời gian quá khứ và hiện tại, pha trộn hình an thực tại với hình ảnh trong hoài niệm.

– Mùi hương cốm day dứt, gợi vẻ thanh bình, gợi lại những kí ức khong thể nào phai. Đây cũng chính là cội nguồn của cảm hứng đất nước.

– “Tôi nhớ những ngày thu đã xa” là sự chuyển mạch. Tác giả đưa ta về lại bầu không khí của những ngày đầu kháng chiến:

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thêm năng lá rơi đầy

– Mùa thu Hà Nội của hoài niệm thật đẹp và thơ mộng: thời tiết chớm lạnh, thiên nhiên xao xác hơi may, không gian là những con phố dài. Sự cảm nhận thật tinh tế và tài hoa khiến cho mùa thu Hà Nội hiện lên bằng hình khối, màu sắc, ánh sáng. Nhưng tại là màu sắc của tâm diễn ra trong trời thu ấy.. trạng nên dễ khiến lòng người thêm xao động, bẽ bàng bởi cuộc chia li

– Hình ảnh người ra đi” gợi dáng vẻ “li khách” của Thâm Tâm. Hình tượng ấy biểu lộ vẻ dứt khoát về một sự lựa chọn (đầu không ngoảnh lại) nhưng trong lòng hắn còn vương vấn, luyến lưu nên âm hưởng thơ bàng khuâng buồn, cảnh ra đi đẹp nhưng lặng lẽ: Sau lưng thềm nắng lá rơi đây. Đây là những câu thơ hay nhất của đất nước”.

– Từ mùa thu hoài niệm, tác giả quay lại với hiện tại của mùa thu nay, một mùa thu hoàn toàn đổi khác:

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng lại nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

– Có sự chuyển đổi về âm điệu, nhịp điệu thơ; câu thơ ngắn nhịp nhanh, rộn ràng; sự phối hợp các vần trắc và thanh trắc (phấp phới, áo mới)… khiến cảnh sắc thiên nhiên và tâm trạng đã thay đổi. Vẫn là mùa thu với bầu trời trong xanh, nhưng tươi sáng, hoà nhập với tâm trạng con người (tôi đứng vui), thể hiện cuộc sống mới, thay da đổi thịt.

– Chủ quyền của con người liên tục được khẳng định với tình cảm mến yêu tha thiết và tự hào:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa

– Sự liệt kê một cách khái quát, bằng những danh từ ở số nhiều (những cách đồng…) tiếp tục bổ sung cho niềm tự hào to lớn khi người dân tự mình làm chủ vận mệnh mình.

– Nhà thơ đưa ra định nghĩa về đất nước – một đất nước ngoan cường từ quá khứ của cha ông đến con cháu hiện tại, truyền thống bất khuất luôn chảy trong huyết quản những người con Lạc cháu Hồng suốt bốn ngàn năm nay:

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa lọng nói về

– Bài thơ tiếp tục chuyển mạch về quá khứ, miêu tả nỗi tang thương của dân tộc khi đất nước bị kẻ thù xâm chiếm:

Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều

– Trên cái nền của hiện thực ấy hình ảnh người chiến sĩ ra đi giết giặc cứu nước hiện lên đây lãng mạn, hùng tráng:

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu

– Cách xử lí hình tượng thơ mang tính lịch sử, thời ấy tình cảm cộng đồng bao giờ cũng nổi trội hơn tình cảm riêng tư. Cái đẹp của tình yêu ở đây mang tính sử thi.

– Các khổ thơ tiếp tập trung thể hiện một đất nước từ trong đau thương, tang tóc, căm hờn,… đã đứng lên chiến đấu bất khuất, sẵn sàng hi sinh. Hình tượng thơ thiên về khái quát qua các biểu tượng: bát cơm, nước mắt, xiềng xích, chim, hoa… .

– Lời thơ mang tính chính luận, giọng thơ đanh thép chứa đầy phẫn uất khi viết về sự ác độc của kẻ thù:

Bát cơm chan đầy nước mắt

Bay còn giăng khỏi miệng ta

– Từ trong đau thương ấy, đất nước, con người không gục ngã mà anh dũng đứng lên ngời sáng đây khí dũng hiên ngang:

Súng nó rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng loà

– Bốn câu thơ sử dụng thế thơ sáu chữ với cách ngắt nhịp đều đặn, dồn dập đã tạo nên được âm hưởng mạnh mẽ, hùng tráng. Giọng điệu ở đây đã có sự đổi khác so với giọng trữ tình sâu lắng ở đoạn thơ đầu.

– Đất nước đã kết hợp được nhiều yếu tố: từ sự chân thực của hình ảnh đến chất suy tưởng, khái quát, cảm xúc, của cá nhân với tình cảm, tư tưởng của cả dân tộc về đất nước. Nhờ thế, Đất nước mãi mãi là tiếng thơ hùng tráng, đầy cảm xúc trong tâm hồn người Việt Nam.

10. Soạn văn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi số 10

I. Tác giả

– Nguyễn Đình Thi (1924 – 2003) sinh tại Luông Pha-bang (Lào).

– Quê gốc của ông ở làng Vũ Thạch (nay là phố Bà Triệu, Hà Nội).

– Thuở nhỏ, Nguyễn Đình Thi sống cùng với gia đình ở Lào.

– Năm 1931, ông theo gia đình về nước, tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1941.

– Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nguyễn Đình Thi tham gia Hội Văn hóa cứu quốc và Hội Văn nghệ Việt Nam.

– Từ 1958 đến năm 1989, ông là Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học – Nghệ thuật Việt Nam.

– Nguyễn Đình Thi là một nhà văn hóa, một nghệ sĩ đa tài: viết văn, làm thơ, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lý luận phê bình văn nghệ, biên khảo triết học…

– Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

– Một số tác phẩm chính: Các tiểu thuyết như Xung kích (1951), Vào lửa (1966); các tập thơ như Người chiến sĩ (1956), Bài thơ Hắc Hải (1958); các vở kịch như Con nai đen (1961), Rừng trúc (1978); các tập tiểu luận như Mấy vấn đề về văn học (1956)…

II. Tác phẩm

  1. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ có những đoạn lấy từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948) và ” Đêm mít tinh” (1949).

Bài thơ được hoàn thành vào năm 1955, in trong tập Người chiến sĩ (1956).

  1. Bố cục

Gồm 3 phần:

  • Phần 1. Từ đầu đến “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”: Mùa thu của quá khứ.
  • Phần 2. Tiếp theo đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu của hiện tại.
  • Phần 3. Còn lại: Niềm suy tư về đất nước.

III. Đọc – hiểu văn bản

  1. Mùa thu trong hoài niệm

– Tín hiệu của mùa thu Hà Nội: “sáng mát trong và gió thổi mùa thu hương cốm mới”. Đây là những nét đặc trưng quen thuộc của mùa thu Bắc Bộ, mùa thu Hà Nội.

– Bức tranh thiên nhiên mùa thu thi vị, mang đậm đặc trưng mùa thu Hà Nội nhưng thoáng buồn: những buổi sáng mát trong, gió thổi mang theo hương cốm mới, thời tiết buổi sáng se lạnh, những con phố xao xác lá vàng…

– Hình ảnh con người: ra đi đầy buồn bã, lưu luyến nhưng cũng đầy cương quyết “Người ra đi đầu không ngoảnh lại/Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”.

=> Mùa thu Hà Nội đẹp nhưng buồn thấm thía bởi nhân vật trữ tình phải ly biệt Hà Nội để đi tìm con đường thoát vòng nô lệ đau thương, tủi nhục.

  1. Mùa thu của hiện tại

– Tiếng reo vui trước mùa thu hiện tại độc lập, hạnh phúc: “Tôi đứng reo vui giữa núi đồi”

– Mùa thu cách mạng tươi đẹp, sôi nổi: không gian nghệ thuật dịch chuyển từ những phố dài xao xác buồn bã sang không gian núi rừng tươi mới, tràn đầy sức sống (rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới) với những âm thanh ngân nga, vang vọng; trạng thái nhân vật trữ tình vui vẻ, hạnh phúc hòa trong sự phấn chấn của tạo vật (phấp phới, thiết tha).

– Mùa thu của độc lập, tự chủ: “Trời xanh đây là của chúng ta… Những dòng sông đỏ nặng phù sa”.

=> Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào về quê hương đã được độc lập, có truyền thống anh hùng, bất khuất.

  1. Niềm suy tư về đất nước

* Đất nước đau thương trong chiến tranh:

– Đất nước chìm trong máu và nước mắt: “Ôi những cánh đồng quê chảy máu/Dây thép gai đâm nát trời chiều”, “Bát cơm chan đầy nước mắt/Bay còn giằng khỏi miệng ta”.

– Đất nước từ những năm tháng đau thương để tạo thành nỗi căm hờn: “Từ những năm đau thương chiến đấu/Ðã ngời lên nét mặt quê hương/Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu/Ðã bật lên những tiếng căm hờn”

* Đất nước vùng lên giành lấy chiến thắng vinh quang, chói lọi:

– Vượt lên đau thương để lao động và chiến đấu, chống lại kẻ thù: Những đêm dài hành quân nung nấu/Xiềng xích chúng bay không khóa được…./Lòng dân ta yêu nước thương nhà”.

– Hình ảnh đất nước kì vĩ, chói lọi, quật khởi bừng dậy giữa hiện thực rung trời chuyển đất: “Ôm đất nước những người áo vải/Đã đứng lên thành những anh hùng, Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”.

– Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: Hình ảnh sáng tạo đầy sức gợi hình gợi cảm, thủ pháp đối lập, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm nét.

=> Bức tranh đất nước được tạo nên bằng chất liệu hiện thực (đường nét tương phản đối lập). Hình tượng giàu tính sử thi, là cao trào của cảm xúc, thâu tóm được tư tưởng toàn bài.

IV. Trả lời câu hỏi

Câu 1. Theo anh/chị, nên chia bài thơ thành mấy phần? Nêu ý nghĩa của mỗi phần và giải thích quan hệ giữa các phần.

– Bài thơ có thể chia làm ba phần.

– Ý nghĩa của mỗi phần:

Phần 1. Từ đầu đến “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”: Mùa thu của quá khứ.

Phần 2. Tiếp theo đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu của hiện tại.

Phần 3. Còn lại: Niềm suy tư về đất nước.

– Mối quan hệ của các phần: Hình ảnh mùa thu từ quá khứ đến hiện tài, gợi ra những suy tư về đất nước.

Câu 2. Hình ảnh mùa thu Hà Nội trong hoài niệm của nhà thơ hiện ra với những điểm gì đặc sắc?

– Tín hiệu của mùa thu Hà Nội: “sáng mát trong và gió thổi mùa thu hương cốm mới”. Đây là những nét đặc trưng quen thuộc của mùa thu Bắc Bộ, mùa thu Hà Nội.

– Bức tranh thiên nhiên mùa thu thi vị, mang đậm đặc trưng mùa thu Hà Nội nhưng thoáng buồn: những buổi sáng mát trong, gió thổi mang theo hương cốm mới, thời tiết buổi sáng se lạnh, những con phố xao xác lá vàng…

– Hình ảnh con người: ra đi đầy buồn bã, lưu luyến nhưng cũng đầy cương quyết “Người ra đi đầu không ngoảnh lại/Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”.

=> Mùa thu Hà Nội đẹp nhưng buồn thấm thía bởi nhân vật trữ tình phải ly biệt Hà Nội để đi tìm con đường thoát vòng nô lệ đau thương, tủi nhục.

Câu 3. Phân tích đoạn thơ từ “Mùa thu nay khác rồi” đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”.

– Tiếng reo vui trước mùa thu hiện tại độc lập, hạnh phúc: “Tôi đứng reo vui giữa núi đồi”

– Mùa thu cách mạng tươi đẹp, sôi nổi: không gian nghệ thuật dịch chuyển từ những phố dài xao xác buồn bã sang không gian núi rừng tươi mới, tràn đầy sức sống (rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới) với những âm thanh ngân nga, vang vọng; trạng thái nhân vật trữ tình vui vẻ, hạnh phúc hòa trong sự phấn chấn của tạo vật (phấp phới, thiết tha).

– Mùa thu của độc lập, tự chủ: “Trời xanh đây là của chúng ta… Những dòng sông đỏ nặng phù sa”.

=> Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào về quê hương đã được độc lập, có truyền thống anh hùng, bất khuất.

Câu 4. Những suy tư và cảm nhận của Nguyễn Đình Thi về quê hương, đất nước Việt Nam trong phần cuối của bài thơ (Từ “Ôi những cánh đồng quê chảy máu” đến hết bài)?

* Đất nước đau thương trong chiến tranh:

– Đất nước chìm trong máu và nước mắt: “Ôi những cánh đồng quê chảy máu/Dây thép gai đâm nát trời chiều”, “Bát cơm chan đầy nước mắt/Bay còn giằng khỏi miệng ta”.

– Đất nước từ những năm tháng đau thương để tạo thành nỗi căm hờn: “Từ những năm đau thương chiến đấu/Ðã ngời lên nét mặt quê hương/Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu/Ðã bật lên những tiếng căm hờn”

* Đất nước vùng lên giành lấy chiến thắng vinh quang, chói lọi:

– Vượt lên đau thương để lao động và chiến đấu, chống lại kẻ thù: Những đêm dài hành quân nung nấu/Xiềng xích chúng bay không khóa được…./Lòng dân ta yêu nước thương nhà”.

– Hình ảnh đất nước kì vĩ, chói lọi, quật khởi bừng dậy giữa hiện thực rung trời chuyển đất: “Ôm đất nước những người áo vải/Đã đứng lên thành những anh hùng, Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”.

– Nghệ thuật đặc sắc trong đoạn thơ: Hình ảnh sáng tạo đầy sức gợi hình gợi cảm, thủ pháp đối lập, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm nét.

=> Bức tranh đất nước được tạo nên bằng chất liệu hiện thực (đường nét tương phản đối lập). Hình tượng giàu tính sử thi, là cao trào của cảm xúc, thâu tóm được tư tưởng toàn bài.

Câu 5. Anh chị nhận xét như thế nào về độ dài ngắn của các câu thơ, cách chọn lựa hình ảnh và nhịp điệu trong bài thơ? Cách viết như vậy có tác dụng gì?

  • Bài thơ sử dụng các câu thơ dài ngắn linh hoạt.
  • Hình ảnh thơ tiêu biểu, giàu sức gợi cảm.
  • Nhịp điệu uyển chuyển: khi thì trầm lắng, khi thì tươi vui, khi lại hùng hồn.

=> Cách viết như vậy góp phần diễn tả tâm trạng của nhà thơ một cách cụ thể, sinh động.

Tổng kết:

  • Nội dung: Hình ảnh đất nước được cảm nhận qua vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội, những năm tháng chiến đấu gian khổ, mà hào hùng.
  • Nghệ thuật: Hình ảnh giàu tính biểu tượng, giọng điệu linh hoạt, sử dụng nhiều biện pháp tu từ…

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Tổng kết

Trên đây là tổng hợp đầy đủ Top 10 mẫu soạn bài Đất Nước Nguyễn Đình Thi chi tiết nhất đến các bạn học sinh chuẩn bị cho các kì thi. Top 10 Tìm Kiếm hy vọng đã mang đến bài viết bổ ích, giúp cũng cố kiến thức cho các bạn học sinh lớp 12.

0/5 (0 Reviews)
Chúng tôi tạo ra Top10timkiem.vn nhằm mục đích cung cấp cho người đọc những thông tin, liệt kê một cách chi tiết nhất về mọi lĩnh vực trong cuộc sống.