Top 10 mẫu phân tích đoạn kết của Hồn Trương Ba da hàng thịt chi tiết nhất

Top 10 mẫu phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt chi tiết nhất
Top 10 mẫu phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt chi tiết nhất
4.6/5 - (14 votes)

Tổng hợp các bài mẫu phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt của tác giả Lưu Quang Vũ một cách đầy đủ và chi tiết nhất sẽ giúp các bạn học sinh chuẩn bị kiến thức thật tốt cho mình trước các kì thi sắp tới. Hôm nay Top 10 Tìm Kiếm sẽ tổng hợp Top 10 mẫu phân tích đoạn kết của Hồn Trương Ba da hàng thịt chi tiết nhất. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu nhé!

Dàn ý phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

I. Mở bài

  • Giới thiệu về tác giả và những tác phẩm tiêu biểu.
  • Giới thiệu chung về vở kịch nổi tiếng để đời của Lưu Quang Vũ.
  • Đoạn trích trong sgk được trích từ cảnh VII và hồi kết của vở kịch. Nội dung cốt lõi nói về sự đấu tranh giữa tâm hồn Trương Ba và thể xác hàng thịt. Đấu tranh trong chính nội tâm của Trương Ba để tìm lại cuộc sống tốt đẹp và viên mãn cho tất cả những người thân của ông.

II. Thân bài

Con người khi chung sống với những thứ dung tục nếu không vững vàng sẽ dễ dàng bị những thứ dung tục lôi kéo và đánh mất bản thân:

  • Trương Ba mặc dù kiên định rằng ông chưa từng làm điều gì dung tục trái với bản thân nhưng linh hồn lại tố cáo ông rằng ông đang mượn cái thân xác dung tục để đi làm những điều mình chưa bao giờ làm. Những cái tốt đẹp thì nhận về tâm hồn. Những cái xấu xa thì đổ cho thể xác.
  • Chấp nhận sống phụ thuộc vào một thân xác dung tục cũng đã là một hành động kém cao khiến, trong sạch, thẳng thắn.

Thể xác và linh hồn không tương xứng thì chỉ làm nên những điều khập khiễng, chướng mắt. Sẽ gây thêm đau khổ cho người thân xung quanh.

  • Vợ Trương ba: chịu cảnh chồng chung, nhìn chồng mình trong xác hàng thịt suốt ngày thất thần buồn rầu. Bà buồn vì những cư xử đã không còn như trước của chồng “ông sẽ đành chịu như vậy…”
  • Cái Gái: nhìn cảnh người đàn ông vụng về to lớn mang tiếng chăm sóc nhưng ngược lại là đi phá hỏng vườn cây của ông nội nó khiến nó không bao giờ có thể tin được ông nội nó còn sống.
  • Con dâu: cô con dâu cũng nhận ra nhiều sự thay đổi của cha chồng, và mong ước của cô là có thể giữ lại một người cha hiền hậu, vui vẻ, tốt lành như trước.

Trương Ba tự đánh thức bản thân và cố gắng tìm lại chính mình. Sống là chính mình mới hạnh phúc, sống không là chính mình thì không đáng sống nữa.

  • Trương Ba ý thức được sự thay đổi quá nhiều của bản thân qua ánh nhìn của thể xác hàng thịt, qua ánh nhìn của những người trong gia đình, điều đó khiến ông đau khổ và dằn vặt mình, ông muốn từ bỏ thân xác này.
  • “Có những cái sai không thể sửa được. Chắp vá gượng ép chỉ càng làm sai thêm. Chỉ có cách là đừng bao giờ sai nữa hoặc là phải bù lại bằng một việc đúng khác”,Trương Ba quyết định từ bỏ cơ hội hồi sinh để nhường cho cái Tý được sống.

Việc làm tắc trách của Nam Tào và cách sửa chữa sai lầm “sửa cho có, không màng hậu quả” của Đế thích: Mang lại những hệ lụy không đáng có và ảnh hưởng lớn đến người dân. Việc liên quan đến số phận, đến mạng sống con người cần phải làm một cách có trách nhiệm.

>> Xem thêm:  Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh để thấy được vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ khi yêu

III. Kết bài

  • Được xây dựng trên cốt truyện dân gian.
  • Nghệ thuật xây dựng tình huống độc đáo, xây dựng dẫn dắt xung đột kịch hợp lý.
  • Một trong những điều quý giá nhất của con người đó chính là được sống đúng với chính mình

Top 10 mẫu phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Số 1: Phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Trong cuộc sống, con người thường mưu cầu hạnh, mưu cầu an vui, ước ao những điều tốt lành, khao khát thành công và có vị trí trong xã hội. Đôi khi con người vì những điều phù phiếm ấy mà biến mình trở thành một kẻ quỳ lụy, dần dần đánh mất chính mình. Sống là chính mình đã trở thành vấn đề có ý nghĩa muôn thuở, bởi lẽ đâu ai muốn mình trở thành một bản sao? Đâu ai muốn mình bước đi lối mòn của người khác hay o ép mình theo một khuôn mẫu nào đó mà mình ngưỡng mộ?

Bi kịch đau đớn nhất có lẽ là bi kịch sống không được là chính mình! Trương Ba – nhân vật chính trong vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” – của Lưu Quang Vũ đang rơi vào bi kịch đó. Trong làng sân khấu đương đại Việt Nam, Lưu Quang Vũ như một loài cây có cái bóng xum xuê, cội rễ vững chắc.

Ông được coi là hiện tượng đặc biệt của sân khấu. “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là vở kịch xuất sắc của Lưu Quang Vũ, được viết năm 1984, đến năm 1984 được trình diễn trên sân khấu, nhanh chóng tạo được thiện cảm đối với người xem. Từ một cốt truyện dân gian, Lưu Quang Vũ đã xây dựng thành vở kịch nói hiện đại, đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ, có ý nghĩa triết lí và nhân sinh sâu sắc. Đoạn kết vở kịch là đoạn văn ngọt ngào, đầy chất thơ, một kết thúc đẹp cho cuộc đời của nhân vật chính.

Màn kết của vở kịch thấp thoáng linh hồn của Trương Ba trong không gian vườn tược, cửa nhà, trong không gian tâm lí của những người thân thuộc sau khi Trương Ba chọn cái chết. Những dòng dẫn dắt của Lưu Quang Vũ đưa người đọc vào bức tranh thiên nhiên đẹp như thơ ca, như cổ tích. Hình ảnh khu vườn đầy cây xanh, “rung rinh ánh sáng” – khu vườn Trương Ba đã từng dốc sức chăm bón mỗi cành cây, mỗi quả ngọt, khu vườn của yêu thương, của những kỉ niệm về Trương Ba tồn tại trong sâu thẳm lòng người.

Cảnh cu Tị ôm chầm lấy mẹ, người mẹ “cuống quýt vuốt ve con” trông thật ấm áp làm sao. Trương Ba đã chết thật, một cuộc giã từ nhẹ nhàng nhưng chính Trương Ba đã cầu xin cho cu Tị – đứa trẻ vừa mới chết vì ốm nặng – được sống lại, bởi mất đứa con người mẹ không tài nào sống được. Đứa con là tất cả đối với người mẹ, những thứ khác chẳng đáng là gì. Sau khi Trương Ba rời khỏi xác hàng thịt, cuộc sống đã trở về với nhịp điệu chậm rãi, chan hòa tình người, ấm nồng hạnh phúc.

Văng vẳng bên tai lời gọi của vợ Trương Ba – người phụ nữ hiền hậu, đảm đang đã từng mất lòng tin về Trương Ba, sau khi bi kịch được giải thoát, hình ảnh Trương Ba nhân hậu, hiền từ lại trở về trong lòng người vợ yêu thương. Người vợ gọi chồng: “Ông ở đâu? Ông ở đâu?” giống như những lần Trương Ba đi làm vườn, chiều chiều vợ gọi vào quây quần bên nồi cơm mới thổi. Cảnh tượng ấy thật đẹp đẽ, ấm áp xiết bao.

Đoạn kết kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” đã để lại âm vang ngọt ngào trong tâm hồn bao người. Rõ ràng khát vọng được sống là chính mình, không vay mượn giả tạo, không cố tạo ra cái vỏ bọc cho mình để rồi chết đi trong hình hài của một bản sao dị dạng. Trong cuộc sống, có đôi lần ta ước mình giống một ai đó mà ta thần tượng, ta buồn bã, chán nản cho thực tại của ta rồi đổ lỗi cho số kiếp an bày. Nhưng ta quên rằng được sống là mình mới thực sự đáng quý.

Mỗi người là một sắc màu, một mảnh ghép của cuộc đời. Mỗi người đem lại cho đời một ý nghĩa, hương sắc riêng biệt để khu vườn thêm muôn vẻ muôn màu. Đừng bao giờ để phai nhạt sắc hương mình rồi khoác lên mình sắc hương người mà mình vừa vay mượn. Có con ốc mượn hồn nào mà không chịu đớn đau?

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Số 2: Cảm nhận đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Lưu Quang Vũ (1948-1988), là nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng trên văn đàn Việt Nam. Mặc dù bước vào nghề viết kịch khá muộn và chỉ có một quãng thời gian sáng tác ngắn ngủi kéo dài khoảng chục năm, nhưng Lưu Quang Vũ đã để lại cho nền văn học, sân khấu nước nhà khoảng 50 tác phẩm kịch khác. cùng với nhau. Mỗi tác phẩm đều để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả và khán giả, bởi nó phản ánh rất chân thực những vấn đề đang diễn ra trong xã hội, cùng những bài học cuộc sống, những suy nghĩ, tư tưởng. những ý tưởng mới mà tác giả gửi gắm trong các tác phẩm của mình.

Hồn Trương Ba da hàng thịt là một trong những tác phẩm kịch nổi tiếng nhất của Lưu Quang Vũ, đã được trình diễn lại nhiều lần trên các sân khấu kịch lớn nhỏ trên cả nước, nhận được sự hưởng ứng và yêu thích nhiệt tình. từ khán giả, sau này được dựng lại thành phim ngắn. Đây là một tác phẩm mang nhiều ý nghĩa và mang tính giáo dục sâu sắc, thức tỉnh rất nhiều người đang sống cuộc sống mông lung, bị lôi kéo bởi những điều phù phiếm, thô tục, sống không đúng với cái tôi của chính mình. tôi. Đặc biệt ở cái kết bi thảm của vở kịch đã mang đến cho người đọc nhiều ý nghĩa và bài học cuộc sống sâu sắc.

Trương Ba là một chàng trai hiền lành, chăm chỉ, khéo léo, thích làm vườn, uống trà, đặc biệt có tài đánh cờ rất hay. Chính vì tiếng đánh cờ của Trương Ba mà Đế Thích đã xuống chiếu đánh cờ và trở thành bạn tri kỷ của chàng. Tuy nhiên, trong một lần Đế Thích đi vắng, một biến cố đã xảy ra, Nam Tào và Bắc Đẩu vì chểnh mảng trong nhiệm vụ nên đã gạch nhầm tên Trương Ba trong sổ tử thần khiến chàng chết oan uổng. Đến khi Đế Thích trở về thì không thể phục hồi được, vì Đế Thích chết oan, lại thương tiếc một người bạn đánh cờ có dã tâm nên đã bàn với Nam Tào, Bắc Đẩu cho Trương Ba sống lại và nhập vào mình. Linh hồn. vào xác người bán thịt đã chết.

Những tưởng Trương Ba sẽ sống một cuộc đời mới và mọi lỗi lầm sẽ được sửa chữa, nhưng giờ đây, bi kịch thực sự bắt đầu khi một tâm hồn thanh cao, quen với nếp sống thanh tao phải đồng cam cộng khổ. xác chết của người bán thịt, được sử dụng để giết mổ, thô tục. Điều đó đã mang lại cho cả hai gia đình, hai vợ, con, cháu rất nhiều rắc rối và đau khổ, cuối cùng dẫn đến con đường tan vỡ. Vì quá uất ức, uất ức khi phải đối diện với xác sống mù quáng mà mình căm ghét, Trương Ba đã có một cuộc tranh cãi nảy lửa với xác chết.

Những tưởng lý trí của anh sẽ lấn át sự ngu ngốc và thô bỉ của xác chết, nhưng càng tranh luận, anh càng nhận ra mình yếu đuối và nhận ra rằng mình đang dần bị sở thích, thú vui chi phối. ý chí của xác chết. Dường như cái xác đang khiến tâm hồn anh ngày càng thoái hóa, không khuất phục được trước những cám dỗ, khi anh bắt đầu thèm thịt, uống rượu, không còn thiết tha gì với việc đánh cờ, trở nên hung bạo khi bị tát. Cậu bé miệng chảy nhiều máu.

Đặc biệt, điều khiến Trương Ba xấu hổ và tức giận nhất chính là việc bản thân khao khát nhục dục khi đứng trước vợ hàng thịt. Tất cả đều được phơi bày bằng xương bằng thịt bằng giọng điệu châm biếm, khiêu khích, bằng những lý lẽ đanh thép khiến Trương Ba vô cùng đau khổ, tuyệt vọng. Nhưng bi kịch không chỉ dừng lại ở việc Trương Ba ý thức được sự thay đổi đáng sợ của mình mà còn ở việc bị chính người thân trong gia đình chối bỏ, khi vợ đòi bỏ đi biệt xứ, đứa cháu gái ruột của mình.

Người ông yêu quý nhất khóc lóc, cấm không cho động vào mảnh vườn của ông nội, không chịu nhận ông làm ông nội, người con trai đòi bán mảnh vườn để mở sạp thịt lợn, cô con dâu dù không cùng huyết thống. nhưng dường như đã hiểu ra mọi chuyện, những lời giãi bày của cô con dâu đã khiến Trương Ba hoàn toàn tỉnh ngộ. Kết thúc vở kịch, chàng kiên quyết chọn bỏ xác anh hàng thịt và biến mất hoàn toàn, mặc dù Đế Thích cố gắng kìm chế khi yêu cầu chàng nhập xác Cu Tí nhưng Trương Ba không chịu, chàng van xin chàng. Đứa bé được đưa trở lại cuộc sống, nhưng bản thân tôi sẽ biến mất vĩnh viễn.

Cái kết bi thương nhưng hiện thực, là cái kết hợp lý nhất để giải quyết mọi khúc mắc đang xảy ra trong hai gia đình, đồng thời cũng chấm dứt chuỗi ngày đau khổ, tội lỗi của Trương Ba. Sự ra đi vĩnh viễn của Trương Ba cũng là cách để chàng “sống”, sống trong lòng người ở lại, đồng thời bảo vệ tâm hồn trong sáng, thuần khiết của mình trước những cám dỗ thô tục của xác thịt. . Đồng thời, cái kết khi Trương Ba ra đi đã giải quyết mọi mâu thuẫn đang xảy ra trong gia đình mình, giải thoát mọi người khỏi đau khổ.

Có thể nói, lựa chọn cái chết thực sự của Trương Ba là một hành động sáng suốt, hợp đạo lý và nhân văn, khi bản thân chàng nhận ra rằng không thể vì những lí do ích kỉ mà muốn tồn tại, muốn được sống. sống một cuộc sống ảnh hưởng tiêu cực đến những người xung quanh, kéo họ vào đau khổ cùng mình, đặc biệt là những người mà anh luôn yêu thương, trân trọng. Sự ra đi của ông đã để lại trong lòng người thân những ấn tượng tốt đẹp về một người chồng, người cha, người ông hiền từ, đôn hậu, chơi cờ giỏi, tỉ mỉ và khéo léo. Cô gái khi tồn tại trong thân xác anh hàng thịt không chịu thừa nhận anh, ghét bỏ và xa lánh con người thô lỗ và cục cằn trước mặt anh.

Nhưng khi ông thực sự ra đi, nó dễ dàng chấp nhận mọi thứ, nó mãi mãi nhớ về một người ông đức độ, hiền lành, hết lòng yêu thương nó, đồng thời nâng niu tất cả những kỷ vật, những thứ mà nó yêu quý suốt cuộc đời, từ cây mãng cầu, cái cây, khóm hoa. … Có thể nói, Trương Ba không chỉ để lại những kỉ niệm đẹp mà bản thân chàng còn là một tấm gương đạo đức sáng ngời. người vì con cháu, gieo vào lòng những cô gái trẻ như cô gái những ý nghĩ tốt đẹp, trở thành người thừa kế những giá trị đạo đức đó mãi mãi về sau.

Như vậy, bản thân Trương Ba chết đi nhưng “sống”, sống có ích hơn, bởi không phải sống trên đời bằng xương bằng thịt mới thực sự là sống. Đặc biệt, đoạn kết này còn khẳng định một chân lý rằng, con người không thể sống trọn vẹn với linh hồn, thể xác này, thể xác khác, sống trọn vẹn và chỉ thực sự sống khi có sự thống nhất biện chứng giữa thể xác và linh hồn.

Chi tiết Trương Ba nhường cơ hội sống cho cu Tí còn thể hiện một nét đẹp đạo đức khác trong con người chàng, vẻ đẹp của tấm lòng cao cả, bao dung chàng đã làm một người mẹ sắp mất con một lần. được ôm đứa con thân yêu của mình trong vòng tay, cho đứa trẻ còn trong bụng có cơ hội một lần nữa sống một cuộc đời tốt đẹp đầy hứa hẹn.

Không chỉ vậy, chi tiết Đế Thích yêu cầu Trương Ba nhập vào xác của Tí cũng là một chi tiết kịch tính đầy tính nhân văn thể hiện sự đấu tranh không khoan nhượng giữa tâm hồn – nhân cách cao đẹp. phần vật chất – tầm thường, thô tục, cuối cùng phần nhân cách đã chiến thắng, giữ lại những giá trị đạo đức tốt đẹp, thể hiện khát vọng hoàn thiện phẩm giá, nhân cách của con người từ bao đời nay.

Dù Trương Ba đã vĩnh viễn rời xa cõi đời nhưng cái kết của một chuỗi bi kịch lại là một cái kết hợp lý, mang lại sự hài lòng cho người xem. Đồng thời cũng có một số tư tưởng nhân văn mà Lưu Quang Vũ muốn gửi gắm trong tác phẩm, trong đó có vẻ đẹp của một tấm lòng đạo đức cao cả không vì lối sống ích kỉ mà làm ảnh hưởng đến người khác, hay nhận thức về cuộc sống thực tế, biện chứng. kết nối giữa linh hồn và thể xác, và cuối cùng là một cách “sống” mới, đó là sống trong trái tim và ký ức của những người luôn yêu thương.

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Số 3: Phân tích đoạn kết của Hồn Trương Ba da hàng thịt

Hồn Trương Ba,da hàng thịt là một trong những vở kịch nổi tiếng nhất của Lưu Quang Vũ. Vở kịch đặt ra nhiều vấn đề nóng bỏng của xã hội lúc đó-thời điểm những năm tám mươi của thế kỉ XX. Lưu Quang Vũ đã khéo léo mượn lại một tích truyện dân gian cũ để đan cài vào đó những suy nghĩ,quan niệm,triết lí nhân văn mới mẻ và sâu sắc.

Câu chuyện bắt đầu từ khi cuộc sống của Trương Ba bắt đầu tái sinh dưới thân xác anh hàng thịt. Với truyện cổ tích, đó là một kết thúc có hậu và Trương Ba tiếp tục hạnh phúc với hình hài và thân xác mới. Tuy vậy, dưới con mắt của Lưu Quang Vũ,hiện thực cuộc đời được tái hiện theo đúng cách mà nó tồn tại.

Vì thế mới nảy sinh một bi kịch mới, đó là bi kịch của một tâm hồn thanh cao,trong sáng lại phải sống chật chội trong thân xác của một anh chàng thịt phàm phu tục tử,thô lỗ,bản năng. Tuy vậy, sau ba tháng trú ngụ trong thân xác anh hàng thịt, với những lí lẽ đầy cám dỗ của thân xác,tâm hồn thanh cao của Trương Ba cũng có lúc bị tha hóa,phải làm những điều trái với tư tưởng, đạo lí của mình để thỏa mãn thân xác. Đó chính là bi kịch nội tại của nhân vật.

Sống trong xác anh hàng thịt, Trương Ba nhận thấy mình ngày càng bị tha hóa và đau khổ hơn là hồn Trương Ba không thể giải quyết được mâu thuẫn đó. Bi kịch được đào sâu,tạo xung đột qua các đoạn đối thoại.

Đầu tiên là cuộc đối thoại căng thẳng, quyết liệt giữa hồn và xác. Xác-bằng những lí lẽ đầy cám dỗ và những chứng cứ xác thực đã làm cho hồn thấy rằng sự tồn tại của nó cũng có cái thú vị. Đó là cảm giác khát thèm xác thịt, cảm giác khát thèm miếng ăn, sự đắc thắng trước bạo lực.

Xác anh hàng thịt cũng sắc sảo không kém khi chỉ ra: Những vị lắm chữ nhiều sách như các ông là hay vin vào cớ tâm hồn là quý, khuyên con người sống phải vì phần hồn, để rồi bỏ bê cho thân xác họ mãi khổ sở, nhếch nhác. Những câu cảm thán ngắn, dồn dập: Không! Ta vẫn có một đời sống riêng: nguyên vẹn, trong sạch,thẳng thắn! ta cần gì đến cái sức mạnh làm ta trở thành tàn bạo; Nói láo! Mày chỉ là cái vỏ bên ngoài, không cs ý nghĩa gì hết,không có tư tưởng,không có cảm xúc!

Bi kịch ấy vẫn chưa dừng lại. Tuy nhiên, qua lí lẽ của anh chàng hàng thịt, tác giả cũng hàm ý rằng, thể xác cũng có tiếng nói riêng. Đó là tiếng nói của bản năng, của đam mê, dục vọng đời thường. Vì thế, con người phải có khát vọng sống thanh cao nhưng cũng không thể tách hồn khỏi xác vật chất đời thường. Đó cũng là sự mâu thuẫn giữa khát vọng và bản năng con người.

Sau tất cả những đối thoại ấy, mỗi nhân vật bằng cách nói riêng, giọng nói riền của mình đã khiến Hồn Trương Ba đã cảm thấy không thể chịu nổi. Và hồn đã quyết không thể khuất phục xác được nữa. Hồn Trương Ba đã phản kháng quyết liệt: Không cần đến cái đời sống do mày mang lại! Không cần!. Đây là lời đối thoại có tính chất quyết định dẫn đến hành động châm hương gọi Đế Thích một cách dứt khoát.

Qua bi kịch của hồn Trương Ba, nhà văn Lưu Quang Vũ muốn gửi đến những thông điệp đến người đọc. Đó là con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa. Không thể có một tâm hồn thanh cao trong một thân xác phàm tục, tội lỗi. Khi con người bị chi phối bởi những nhu cầu bản năng của thân xác thì đừng chỉ đổ tội cho thân xác, không thể tự an ủi, vỗ về mình bằng vẻ đẹp siêu hình của tâm hồn. Tuy nhiên, tác giả cũng chỉ ra rằng, sống thực sự cho ra con người quả không hề dễ dàng, đơn giản. Khi sống nhờ, sống gửi, sống chắp vá, khi không được là mình thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa.

Màn kết, Trương Ba trở lại xác cho anh hàng thịt, chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch, hóa thân vào các sự vật thân thương và tồn tại vĩnh cửu bên người thân. Cuộc sống trở lại quy luật tuần hoàn của muôn đời. Màn kết với chất thơ sâu lắng đã đem lại âm hưởng thanh thoát cho một bi kịch lạc quan, đồng thời gửi đến cho người đọc thông điệp và sự chiến thắng của cái Thiện cái Đẹp và sự sống đích thực.

Từ tích truyện cổ dân gian, Lưu Quang Vũ đã sáng tạo nên một vở kịch có sức lôi cuốn mạnh mẽ, gửi tới người đọc một thông điệp sâu sắc về triết lí sống. Tính đa tầng, đa nghĩa, đã thanh trong vở kịch này là một sáng tạo mới của Lưu Quang Vũ. Chính sự đa hiệu ấy đã làm nên sức hấp dẫn và nguồn sống dạt dào cho vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt!

Số 4: Phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

“Tác phẩm chân chính không chấm dứt ở trang cuối cùng”, ngược lại, một tác phẩm chân chính sẽ còn lưu động mãi những ý nghĩa sâu xa trong lòng độc giả. Hồn Trương Ba da Hàng thịt của nhà viết kịch nổi tiếng Lưu Quang Vũ đã để lại cho người xem những suy nghĩ và niềm tin rất tích cực về cuộc sống qua đoạn kết rất có hậu.

Trương Ba – một con người đạo đức, hiền lành với tâm hồn trong sáng nhưng không may phải lìa đời do lỗi của Nam Tào. Nam Tào và Đế Thích đã nghĩ cách cho hồn ông nhập vào xác hàng thịt vừa mới chết. Những tưởng được sống lại, được trở về từ cõi chết là điều rất may mắn cho ông và gia đình. Nhưng, thật đáng tiếc khi anh hàng thịt lại là người thô lỗ, cục cằn. Nay mọi người khó mà nhìn nhận ra sự khiết tịnh của linh hồn Trương Ba bên trong cái thể xác đã có quá nhiều thói hư tật xấu khi còn sống. Trương Ba đã gặp phải rất nhiều rắc rối. Ông rơi và bi kịch của chính mình vì nhiều khi không thể làm chủ được bản thân. Đứng trước nguy cơ bị tha hóa về nhân cách, Trương Ba đã quyết định trả lại xác cho hàng thịt và chấp nhận cái chết.

Sau cuộc đối thoại tranh luận với xác anh hàng thịt và Đế Thích, cuối cùng Trương Ba cũng đã được toại nguyện. Cảnh kết thúc có hậu cũng đã làm thỏa lòng người xem. Trương Ba không cần phải mượn thân xác của bất kỳ ai để được ở bên vợ con, người thân nữa. Ngay trong những thứ bình dị của cuộc sống hằng ngày vẫn luôn có sự hiện hữu của ông. Vườn cây rung rinh ánh sáng. Nơi ấy từng là không gian quen thuộc gắn với con người Trương Ba, là nơi ông nâng niu, chăm sóc cho từng mầm sống, nơi lưu giữ những kỷ niệm đẹp đẽ về một Trương Ba vẹn nguyện cả linh hồn và thể xác.

Ở một góc nhà đó, hiện lên cảnh tượng cu Tị đang ôm chầm lấy mẹ, chị Lụa cuống quít vuốt ve con… Sự ra đi của Trương Ba đã mang lại sự sống mới cho cu Tị. Chị Lụa đã đớn đau tột độ tưởng chừng như sắp tuột mất đứa con yêu dấu khỏi tay mình, nay nó lại trở về khỏe mạnh vui cười quấn quít ngay cạnh bên. Niềm hạnh lớn lao vô cùng mà Trương Ba mang lại cho hai mẹ con mang ý nghĩa rất thiêng liêng và cao cả.

Tôi ở đây bà ạ. Tôi vẫn ở liền ngay bên bà đây, ngay trên bậc cửa nhà ta, trong ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ… Không phải mượn thân xác ai cả, tôi vẫn ở đây, trong vườn cây nhà ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây cái Gái nâng niu. Lời thủ thỉ của Trương Ba đã nói lên một chân lý của cuộc đời. Rằng: Sống không chỉ là sự tồn tại sinh học, sống như thế nào không quan trọng, quan trọng là mọi người nghĩ như thế nào về mình khi mình đã ra đi. Sự sống của tâm hồn mới là bất diệt, còn thể xác chỉ là những thứ ta nhìn thấy bên ngoài.

Giờ đây Trương Ba tuy không được tận tay chăm sóc cho vườn cây, không được trực tiếp trò chuyện, vui cười cùng mọi người trong gia đình, nhưng khi chấp nhận cái chết, ông vẫn hạnh phúc vì tâm hồn mình được vẹn nguyên, vì không phải mượn nhờ thân xác của ai nữa cả. Ông chỉ là ông, là một Trương Ba trọn vẹn, đạo đức, hiền lành như ngày nào. Những kỷ niệm tốt đẹp về ông vẫn còn mãi trong lòng mọi người.

Không những thế, trái tim nhân hậu của Trương Ba đã gieo lên bao mầm non đạo đức cho con cháu. Cái Gái đã nâng niu, trân trọng từng quả na ông trồng, nó lấy hạt vùi xuống đất và nói: Chốn mọc thành cây mới. Ông nội tớ bảo vậy. Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn. Mãi mãi… Dấu chấm lửng giữa dòng được đặt cuối tác phẩm như rót vào lòng người những nỗi niềm thương nhớ, và cũng là sự đồng tình, đồng thuận với sự ra đi mãi mãi của Trương Ba. Ông chấp nhận cái chết nhưng không có nghĩa là tâm hồn ông cũng chết. Ngược lại, những điều tốt đẹp ông đã làm, nay đang được con cháu ấp ủ, nâng niu. Nó sẽ mọc mầm, sẽ lớn lên, nối tiếp nhau như trái na mà cái Gái vừa hái và gieo trồng.

Nếu như lúc trước, cái Gái nhất quyết không chịu nhận Trương Ba bên trong cái xác anh hàng thịt, thậm chí nó còn tỏ rõ thái độ căm ghét, xua đuổi ông. Thì giờ đây khi Trương Ba đã chấp nhận cái chết, nó lại chấp thuận với những gì mà Trương Ba để lại. Điều ấy một lần nữa nói lên chân lý của cuộc sống: Chỉ khi được sống làm chính mình, cuộc sống mới có ý nghĩa trọn vẹn. Không thể nào sống nương nhờ vào kẻ khác, vào những thứ không phải của chính mình. Gia đình Trương Ba dù trống vắng khi mất đi một người thân yêu, nhưng như vậy còn bình yên hơn là phải chấp nhận một vật thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo.

Trương Ba đã ra đi, nhưng những kỷ niệm, những dấu ấn tốt đẹp về ông vẫn còn lưu giữ mãi trong nỗi nhớ của mọi người. Vở kịch đã khép lại và mang đến cho người xem một triết lý sống thấm đẫm giá trị nhân văn, ngời sáng nhân cách cao đẹp của con người: được sống làm người là điều rất quý giá, thiêng liêng nhưng được sống đúng bản chất của mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi nó còn quý giá hơn.

Sự sống chỉ thật sự có ý nghĩa khi con người được sống một cách tự nhiên, hài hoà giữa thể xác và tâm hồn. Ở đó, hạnh phúc của con người là chiến thắng được bản thân, chiến thắng sự dung tục để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị cao quý về tinh thần. Lưu Quang Vũ đã rất thành công khi xây dựng nên một vở kịch đầy ý nghĩa sâu xa. Dù đã nhiều lần được công diễn trên sân khấu, nhưng lần nào cũng khán giả đón xem và hưởng ứng rất đông đảo, nhiệt tình.

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Số 5: Cảm nhận đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

“Tác phẩm chân chính không chấm dứt ở trang cuối cùng”, ngược lại, một tác phẩm chân chính sẽ còn lưu động mãi những ý nghĩa sâu xa trong lòng độc giả. Hồn Trương Ba da Hàng thịt của nhà viết kịch nổi tiếng Lưu Quang Vũ đã để lại cho người xem những suy nghĩ và niềm tin rất tích cực về cuộc sống qua đoạn kết rất có hậu.

Trương Ba – một con người đạo đức, hiền lành với tâm hồn trong sáng nhưng không may phải lìa đời do lỗi của Nam Tào. Nam Tào và Đế Thích đã nghĩ cách cho hồn ông nhập vào xác hàng thịt vừa mới chết. Những tưởng được sống lại, được trở về từ cõi chết là điều rất may mắn cho ông và gia đình. Nhưng, thật đáng tiếc khi anh hàng thịt lại là người thô lỗ, cục cằn.

Nay mọi người khó mà nhìn nhận ra sự khiết tịnh của linh hồn Trương Ba bên trong cái thể xác đã có quá nhiều thói hư tật xấu khi còn sống. Trương Ba đã gặp phải rất nhiều rắc rối. Ông rơi và bi kịch của chính mình vì nhiều khi không thể làm chủ được bản thân. Đứng trước nguy cơ bị tha hóa về nhân cách, Trương Ba đã quyết định trả lại xác cho hàng thịt và chấp nhận cái chết.

Sau cuộc đối thoại tranh luận với xác anh hàng thịt và Đế Thích, cuối cùng Trương Ba cũng đã được toại nguyện. Cảnh kết thúc có hậu cũng đã làm thỏa lòng người xem. Trương Ba không cần phải mượn thân xác của bất kỳ ai để được ở bên vợ con, người thân nữa. Ngay trong những thứ bình dị của cuộc sống hằng ngày vẫn luôn có sự hiện hữu của ông.

Ở một góc nhà đó, hiện lên cảnh tượng cu Tị đang ôm chầm lấy mẹ, chị Lụa cuống quít vuốt ve con… Sự ra đi của Trương Ba đã mang lại sự sống mới cho cu Tị. Chị Lụa đã đớn đau tột độ tưởng chừng như sắp tuột mất đứa con yêu dấu khỏi tay mình, nay nó lại trở về khỏe mạnh vui cười quấn quít ngay cạnh bên. Niềm hạnh lớn lao vô cùng mà Trương Ba mang lại cho hai mẹ con mang ý nghĩa rất thiêng liêng và cao cả.

Không những thế, trái tim nhân hậu của Trương Ba đã gieo lên bao mầm non đạo đức cho con cháu. Cái Gái đã nâng niu, trân trọng từng quả na ông trồng, nó lấy hạt vùi xuống đất và nói: Chốn mọc thành cây mới. Ông nội tớ bảo vậy. Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn. Mãi mãi…

Dấu chấm lửng giữa dòng được đặt cuối tác phẩm như rót vào lòng người những nỗi niềm thương nhớ, và cũng là sự đồng tình, đồng thuận với sự ra đi mãi mãi của Trương Ba. Ông chấp nhận cái chết nhưng không có nghĩa là tâm hồn ông cũng chết. Ngược lại, những điều tốt đẹp ông đã làm, nay đang được con cháu ấp ủ, nâng niu. Nó sẽ mọc mầm, sẽ lớn lên, nối tiếp nhau như trái na mà cái Gái vừa hái và gieo trồng.

Nếu như lúc trước, cái Gái nhất quyết không chịu nhận Trương Ba bên trong cái xác anh hàng thịt, thậm chí nó còn tỏ rõ thái độ căm ghét, xua đuổi ông. Thì giờ đây khi Trương Ba đã chấp nhận cái chết, nó lại chấp thuận với những gì mà Trương Ba để lại. Điều ấy một lần nữa nói lên chân lý của cuộc sống: Chỉ khi được sống làm chính mình, cuộc sống mới có ý nghĩa trọn vẹn.

Không thể nào sống nương nhờ vào kẻ khác, vào những thứ không phải của chính mình. Gia đình Trương Ba dù trống vắng khi mất đi một người thân yêu, nhưng như vậy còn bình yên hơn là phải chấp nhận một vật thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo.

Trương Ba đã ra đi, nhưng những kỷ niệm, những dấu ấn tốt đẹp về ông vẫn còn lưu giữ mãi trong nỗi nhớ của mọi người. Vở kịch đã khép lại và mang đến cho người xem một triết lý sống thấm đẫm giá trị nhân văn, ngời sáng nhân cách cao đẹp của con người: được sống làm người là điều rất quý giá, thiêng liêng nhưng được sống đúng bản chất của mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi nó còn quý giá hơn.

Sự sống chỉ thật sự có ý nghĩa khi con người được sống một cách tự nhiên, hài hoà giữa thể xác và tâm hồn. Ở đó, hạnh phúc của con người là chiến thắng được bản thân, chiến thắng sự dung tục để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị cao quý về tinh thần. Lưu Quang Vũ đã rất thành công khi xây dựng nên một vở kịch đầy ý nghĩa sâu xa. Dù đã nhiều lần được công diễn trên sân khấu, nhưng lần nào cũng khán giả đón xem và hưởng ứng rất đông đảo, nhiệt tình.

Số 6: Phân tích đoạn kết của Hồn Trương Ba da hàng thịt

Trong cuộc sống, con người thường mưu cầu hạnh, mưu cầu an vui, ước ao những điều tốt lành, khao khát thành công và có vị trí trong xã hội. Đôi khi con người vì những điều phù phiếm ấy mà biến mình trở thành một kẻ quỳ lụy, dần dần đánh mất chính mình. Sống là chính mình đã trở thành vấn đề có ý nghĩa muôn thuở, bởi lẽ đâu ai muốn mình trở thành một bản sao? Đâu ai muốn mình bước đi lối mòn của người khác hay o ép mình theo một khuôn mẫu nào đó mà mình ngưỡng mộ? Bi kịch đau đớn nhất có lẽ là bi kịch sống không được là chính mình! Trương Ba – nhân vật chính trong vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” – của Lưu Quang Vũ đang rơi vào bi kịch đó.

Trong làng sân khấu đương đại Việt Nam, Lưu Quang Vũ như một loài cây có cái bóng xum xuê, cội rễ vững chắc. Ông được coi là hiện tượng đặc biệt của sân khấu. “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là vở kịch xuất sắc của Lưu Quang Vũ, được viết năm 1984, đến năm 1984 được trình diễn trên sân khấu, nhanh chóng tạo được thiện cảm đối với người xem. Từ một cốt truyện dân gian, Lưu Quang Vũ đã xây dựng thành vở kịch nói hiện đại, đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ, có ý nghĩa triết lí và nhân sinh sâu sắc. Đoạn kết vở kịch là đoạn văn ngọt ngào, đầy chất thơ, một kết thúc đẹp cho cuộc đời của nhân vật chính.

Trong những vở kịch được trình diễn, phần kết kịch bao giờ cũng là phần đáng mong chờ, để lại dư vang trong tâm khảm người đọc, người xem. Xuôi dòng kịch nói Việt Nam, có cái kết bi phẫn, đau thương như “Vũ Như Tô” hay hào hùng, hoành tráng như “Bắc Sơn” của Nguyễn Huy Tưởng; có cái kết trĩu nặng lòng người, buồn đến tê tái như “Bao giờ sông cạn” do nghệ sĩ Hạnh Thúy cảm tác từ truyện ngắn “Dòng nhớ” của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, sân khấu Hoàng Thái Thanh biên tập. Và cũng có cái kết thơ mộng, dịu nhẹ, trong trẻo như “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Trong vở kịch này, Trương Ba là nhân vật có hoàn cảnh éo le, bi đát.

Ông là người làm vườn, sống nhân hậu, yêu thương mọi người, chẳng may quan trời tắc trách mà Trương Ba đã chết một cách vô lý. “Thiện ý” sửa sai của tiên cờ Đế Thích đã vô tình đẩy Trương Ba vào nghịch cảnh trái ngang: linh hồn trong sạch của Trương Ba phải trú ngụ trong thân xác thô lỗ, phàm tục của anh hàng thịt. Cuộc sống “bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo” đó khiến hồn Trương Ba dần dần đổi thay, cả về sở thích lẫn hành vi. Thông qua các cuộc đối thoại của Trương Ba, Lưu Quang Vũ đã tạo ra một mạch truyện dẫn dắt người xem hiểu sâu hơn về nhân vật này.

Ý thức được sự tha hóa của bản thân, hồn Trương Ba quyết định chống trả lại bằng cách rời khỏi thân xác, sống đơn lẻ, không phụ thuộc vào xác thịt “âm u, đui mù” của anh hàng thịt. Bởi lẽ sống trong xác hàng thịt, Trương Ba không được một phút giây yên ổn nào bên người thân. Khát vọng thoát xác để được sống đúng với bản chất của mình dẫn Trương Ba đi đến quyết định cuối cùng dù đau đớn nhưng cao thượng. Trương Ba chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch, vẹn nguyên, chấp nhận không nhập vào xác của bất kỳ ai để “Không còn cái vật quái gở mang tên “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” nữa”.

Màn kết của vở kịch thấp thoáng linh hồn của Trương Ba trong không gian vườn tược, cửa nhà, trong không gian tâm lí của những người thân thuộc sau khi Trương Ba chọn cái chết. Những dòng dẫn dắt của Lưu Quang Vũ đưa người đọc vào bức tranh thiên nhiên đẹp như thơ ca, như cổ tích. Hình ảnh khu vườn đầy cây xanh, “rung rinh ánh sáng” – khu vườn Trương Ba đã từng dốc sức chăm bón mỗi cành cây, mỗi quả ngọt, khu vườn của yêu thương, của những kỉ niệm về Trương Ba tồn tại trong sâu thẳm lòng người.

Cảnh cu Tị ôm chầm lấy mẹ, người mẹ “cuống quýt vuốt ve con” trông thật ấm áp làm sao. Trương Ba đã chết thật, một cuộc giã từ nhẹ nhàng nhưng chính Trương Ba đã cầu xin cho cu Tị – đứa trẻ vừa mới chết vì ốm nặng – được sống lại, bởi mất đứa con người mẹ không tài nào sống được. Đứa con là tất cả đối với người mẹ, những thứ khác chẳng đáng là gì. Sau khi Trương Ba rời khỏi xác hàng thịt, cuộc sống đã trở về với nhịp điệu chậm rãi, chan hòa tình người, ấm nồng hạnh phúc.

Văng vẳng bên tai lời gọi của vợ Trương Ba – người phụ nữ hiền hậu, đảm đang đã từng mất lòng tin về Trương Ba, sau khi bi kịch được giải thoát, hình ảnh Trương Ba nhân hậu, hiền từ lại trở về trong lòng người vợ yêu thương. Người vợ gọi chồng: “Ông ở đâu? Ông ở đâu?” giống như những lần Trương Ba đi làm vườn, chiều chiều vợ gọi vào quây quần bên nồi cơm mới thổi. Cảnh tượng ấy thật đẹp đẽ, ấm áp xiết bao.

Trương Ba vẫn là “ông Trương Ba làm vườn” của những ngày xưa ấy, để lại thật nhiều kỉ niệm trong tim người còn sống trên đời. Bóng Trương Ba chập chờn xuất hiện giữa màu xanh cây vườn. Hình ảnh Trương Ba trước sau vẫn vậy, vẫn gắn chặt với khu vườn xanh non mơn mởn, với bao trái ngọt hoa thơm, với những điều bình dị, mộc mà mà nặng nghĩa nặng tình. Lời đáp của Trương Ba thật chân tình, da diết, chan chứa tình yêu thương vốn có trong con người nhân hậu này: “Tôi đây bà ạ”.

Chưa bao giờ Trương Ba ngừng yêu thương người vợ bao dung của mình, có chăng là vì sống trong xác hành thịt nên Trương Ba khác đi trong mắt bao người chứ thực sự lòng Trương Ba vẫn trước sau như một, không hề đổi thay. Trương Ba chết thật! Thể xác Trương Ba đã tan rã tự bao giờ trong lòng đất quê hương. Nhưng hồn Trương Ba vẫn sống, hình bóng Trương Ba không vĩnh viễn mất đi mà hóa thân vào các sự vật thân thương, được mọi người nâng niu, trân trọng. Trương Ba “vẫn ở liền” ngay bên người vợ của mình. Trên cái bậc cửa nhà có bóng hình Trương Ba dõi mắt theo cái Gái, theo những người thân thuộc.

Trương Ba trong ánh lửa bập bùng gian bếp mỗi lúc vợ nấu cơm. Ánh lửa của yêu thương, chắt chiu, ánh lửa của sự sống vĩnh hằng không bao giờ dập tắt, Trương Ba hóa thân vào chiếc cầu ao quê nhà, trong cái cơi đựng trầu tình nghĩa vợ bưng ra mỗi khi có khách đến thăm. Miếng trầu là đầu câu chuyện, Trương Ba đã sống trong nghĩa tình cao quý, trong những điều tốt đẹp của cuộc đời. “Không phải mượn thân ai cả”, Trương Ba đang tồn tại với linh hồn độc lập, sống là chính mình, yêu thương và nhận lại thương yêu. Một cuộc ra đi thanh thản, Trương Ba vẫn tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân thuộc của mình. Cuộc sống lại tuần hoàn theo quy luật muôn đời.

Trong câu chuyện của cái Gái với cu Tị có bóng dáng Trương Ba. Cái Gái kể về cây na “ông nội tớ trồng đấy! Quả to mà ngon lắm! Ta ăn chung nhé!”. Cây na là biểu tượng của những điều tươi đẹp, xanh tốt mà Trương Ba để lại trên cuộc đời. Quả na mà đôi bạn ăn chung tượng trưng cho sự sẻ chia, đồng cảm, đó là những bài học vô cùng cao quý mà Trương Ba đã dạy đứa cháu yêu thương của mình để mai sau cái Gái lớn lên sẽ trở thành người có ích. Trong kí ức của người cháu gái, ông nội vẫn hiền hậu, nghĩa tình và thân thương như ngày nào. Cái Gái gieo hạt na “Cho nó mọc thành cây mới”, để nó “nối nhau mà lớn lên mãi mãi” như lời dặn của người ông dung dị năm nào. Với đứa cháu, những kí ức về người ông vẫn vẹn nguyên, tươi đẹp, vẫn sống mãi trong lòng.

Màn kết với chất thơ sâu lắng đã đem lại âm hưởng thanh thoát cho một bi kịch, đồng thời Lưu Quang Vũ còn truyền đi thông điệp về sự chiến thắng của cái Thiện, cái Đẹp, của sự sống đích thực trên cõi đời này. Miêu tả lại quá trình hồn Trương Ba đi từ bi kịch sống nhờ trong xác thân anh hàng thịt đến quyết định đau đớn mà sáng suốt, Lưu Quang Vũ đã chứng tỏ cho người đọc thấy tài năng dựng tình huống, xử lý tình huống kịch của ông. Đồng thời, người đọc thấy được vẻ đẹp nhân hậu, sáng suốt, lòng tự trọng và ý thức cao độ về ý nghĩa đích thực của cuộc sống nơi Trương Ba.

Nhân vật của Lưu Quang Vũ đã chọn cái chết để hình ảnh đẹp của mình mãi tồn tại trong tâm tưởng mọi người, qua đây, Lưu Quang Vũ đưa ra một quan niệm nhân sinh sâu sắc: Được sống là đáng quý, nhưng được sống là chính mình thì lại càng quý giá hơn. Đấu tranh chống lại sự giả tạo và dung tục, bảo vệ quyền sống đích thực cùng khát vọng hoàn thiện nhân cách là cuộc đấu tranh chính nghĩa và cần thiết.

Đoạn kết kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” đã để lại âm vang ngọt ngào trong tâm hồn bao người. Rõ ràng khát vọng được sống là chính mình, không vay mượn giả tạo, không cố tạo ra cái vỏ bọc cho mình để rồi chết đi trong hình hài của một bản sao dị dạng. Trong cuộc sống, có đôi lần ta ước mình giống một ai đó mà ta thần tượng, ta buồn bã, chán nản cho thực tại của ta rồi đổ lỗi cho số kiếp an bày.

Nhưng ta quên rằng được sống là mình mới thực sự đáng quý. Mỗi người là một sắc màu, một mảnh ghép của cuộc đời. Mỗi người đem lại cho đời một ý nghĩa, hương sắc riêng biệt để khu vườn thêm muôn vẻ muôn màu. Đừng bao giờ để phai nhạt sắc hương mình rồi khoác lên mình sắc hương người mà mình vừa vay mượn. Có con ốc mượn hồn nào mà không chịu đớn đau?

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Số 7: Phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Lưu Quang Vũ (1948-1988), là một nhà thơ, nhà soạn kịch nổi tiếng trong nền văn học Việt Nam. Dù bước chân vào nghiệp viết kịch khá muộn và chỉ có một khoảng thời gian sáng tác ngắn kéo dài khoảng mười năm, thế nhưng Lưu Quang Vũ đã để lại cho nền văn học, sân khấu của nước nhà khoảng 50 tác phẩm kịch nói khác nhau. Môi một tác phẩm đều để lại trong lòng độc giả, khán giả những ấn tượng sâu sắc, bởi nó phản ánh rất chân thực những vấn đề hiện đang diễn ra trong xã hội, cùng với đó là những bài học nhân sinh, những tư tưởng mới mẻ mà tác giả gửi gắm trong các tác phẩm của mình.

Hồn Trương Ba da hàng thịt là một trong những tác phẩm kịch nổi tiếng nhất của Lưu Quang Vũ, từng được công diễn lại nhiều lần trên các sân khấu kịch lớn nhỏ trên khắp cả nước, nhận được sự hưởng ứng, yêu thích nhiệt liệt từ khán giả, sau còn được dựng lại thành những bộ phim ngắn. Đây là một tác phẩm có nhiều ý nghĩa và giáo dục sâu sắc, thức tỉnh một cơ số rất nhiều con người đang sống cuộc đời mơ hồ, bị thao túng bởi những thứ phù phiếm dung tục, không được sống đúng với bản ngã của mình. Đặc biệt là ở đoạn kết bi kịch của vở kịch đã cho độc giả nhiều những ý nghĩa, bài học nhân sinh sâu sắc.

Trương Ba là một người đàn ông hiền lành, chăm chỉ, khéo léo, ưa thích những công việc chăm sóc vườn tược, uống trà, đặc biệt là có tài chơi cờ rất hay. Chính vì nghe danh tài chơi cờ của Trương Ba mà Đế Thích đã tìm xuống đối cờ và trở thành một người bạn tri kỉ của ông. Tuy nhiên, trong một lần Đế Thích có việc đi vắng, thì biến cố đã xảy ra, Nam Tào, Bắc Đẩu vì lơ là chức trách mà gạch nhầm tên Trương Ba trong sổ tử, khiến ông phải chịu chết oan. Đến khi Đế Thích về thì đã không thể vãn hồi, Đế Thích vì xót Trương Ba chết oan, lại tiếc một người bạn chơi cờ hợp ý, thế nên ông đã bàn với Nam Tào, Bắc Đẩu cho Trương Ba sống lại, nhập hồn vào xác anh hàng thịt mới chết.

Những tưởng Trương Ba sẽ được sống một cuộc đời mới và mọi sai lầm được sửa chữa, thế nhưng lúc này đây bi kịch mới thực sự bắt đầu khi mà một tâm hồn thanh cao, quen nếp sống tao nhã lại phải chung đụng cùng với cái xác đồ tể, vốn quen những việc tàn sát, dung tục. Điều đó đã mang đến cho cả hai gia đình, hai người vợ, những đứa con, đứa cháu bao nhiêu rắc rối và đau khổ, cuối cùng dẫn tới bước đường tan nát. Vì quá uất ức và bức bối khi phải chung đụng với cái xác thịt đui mù mà mình căm ghét, nên Trương Ba đã có một cuộc tranh cãi nảy lửa với cái xác.

Những tưởng lý lẽ của mình sẽ át được sự ngu ngốc, dung tục của cái xác thế nhưng càng tranh luận Trương Ba lại càng nhận ra mình đuối lý, nhận ra bản thân mình đang dần bị chi phối bởi những thú vui, những ham muốn của cái xác. Dường như cái xác đang làm tâm hồn ông ngày một suy đồi, khuất phục trước những cám dỗ, khi ông bắt đầu ham ăn thịt, uống rượu, không còn tha thiết gì với thú chơi cờ, trở nên vũ phu cục súc khi tát con trai chảy cả máu mồm. Đặc biệt thứ làm Trương Ba xấu hổ và căm giận nhất là bản thân lại thèm khát cả thú vui nhục dục khi đứng trước người vợ của hàng thịt. Tất cả đều được xác hàng thịt vạch trần bằng giọng điệu mỉa mai, khích bác, lý lẽ sắc bén khiến Trương Ba vô cùng đau khổ và tuyệt vọng.

Nhưng bi kịch không chỉ dừng ở việc Trương Ba nhận thức được sự thay đổi đáng sợ của mình, mà còn nằm ở việc ông bị chính những người thân trong gia đình chối bỏ, khi vợ ông đòi bỏ đi biệt xứ, đứa cháu gái ông yêu quý nhất thì khóc lóc nghiêm cấm ông đụng vào vườn tược của ông nội nó, không chịu nhận ông là ông nội, người con trai thì đòi bán vườn để mở sạp thịt lợn, người con dâu dù không phải là người ruột thịt nhất nhưng dường như lại thấu hiểu tất cả, những lời bộc bạch của con dâu đã khiến Trương Ba hoàn toàn thức tỉnh. Cuối vở kịch ông kiên quyết lựa chọn rời khỏi xác hàng thịt và biến mất hoàn toàn, dù Đế Thích cố níu kéo khi ngỏ lời muốn ông nhập vào xác của cu Tị, thế nhưng Trương Ba đã từ chối, ông cầu xin cho thằng bé được sống lại còn bản thân mình thì sẽ vĩnh viễn biến mất.

Cái kết bi kịch nhưng thực tế đó là một cái kết hợp lý nhất để giải quyết tất cả những rắc rối đang xảy ra trong hai gia đình, đồng thời cũng chấm dứt chuỗi ngày sống trong đau khổ, cắn rứt của Trương Ba. Sự ra đi vĩnh viễn của Trương Ba cũng chính là một cách để ông “sống”, sống trong lòng những người ở lại, đồng thời bảo vệ cho phần hồn cao khiết, trong sáng của mình khỏi những cám dỗ dung tục của xác thịt.

Đồng thời, cái kết khi Trương Ba rời đi đã giải quyết tất cả những mâu thuẫn đang xảy ra trong gia đình ông, giải thoát mọi người khỏi đau khổ. Có thể nói rằng lựa chọn chết thực sự của Trương Ba là một hành động sáng suốt, đạo đức và đầy tính nhân văn, khi bản thân ông đã nhận thức được một điều rằng, không thể vì sự ích kỷ muốn tồn tại, muốn sống mà làm ảnh hưởng tiêu cực đến những người xung quanh, kéo họ vào vòng đau khổ cùng mình, đặc biệt đó lại là những người ông hằng yêu quý trân trọng. Sự ra đi của ông đã để lại trong lòng những người thân những ấn tượng tốt đẹp về một người chồng, người cha, người ông hiền lành, sống trong sạch, thanh cao, giỏi chơi cờ, tỉ mẩn, khéo léo.

Cái gái lúc ông tồn tại trong xác hàng thịt thì một mực không chịu thừa nhận ông, nó căm ghét và xa lánh cái người thô lỗ, cục cằn trước mắt. Thế nhưng đến khi ông thực sự rời đi rồi, thì nó lại dễ dàng chấp nhận mọi chuyện, nó mãi nhớ về một người ông đạo đức, hiền lành, hết lòng yêu thương nó, đồng thời trân trọng tất cả những kỷ vật, những thứ mà sinh thời ông yêu quý, từ quả na, cái cây, khóm hoa,… Có thể nói rằng Trương Ba không chỉ để lại những ký ức tốt đẹp, mà bản thân ông còn là một tấm gương đạo đức sáng ngời cho con cháu, gieo vào lòng những mầm non như cái Gái những tư tưởng tốt đẹp, trở thành người kế thừa những giá trị đạo đức ấy mãi về sau này.

Như vậy bản thân Trương Ba chết mà lại là “sống”, sống theo một cách khác tốt đẹp hơn, bởi lẽ không phải cứ tồn tại trên đời bằng da bằng thịt mới thực sự là sống. Đặc biệt cái kết này còn khẳng định một chân lý rằng con người ta không thể sống mà hồn một đằng, xác một nẻo được, sống hoàn toàn, sống thật sự chỉ khi giữa xác và hồn có sự thống nhất biện chứng với nhau.

Chi tiết Trương Ba nhường lại cơ hội sống cho cu Tị cũng lại thể hiện một vẻ đẹp đạo đức khác ở con người ông ấy là vẻ đẹp của tấm lòng cao thượng, bao dung, ông đã khiến một người mẹ sắp mất con một lần nữa được ôm đứa con yêu dấu vào lòng, khiến một đứa trẻ chết yểu có cơ hội một lần nữa sống một cuộc đời tốt đẹp đầy hứa hẹn. Không chỉ vậy chi tiết Đế Thích ngỏ lời cho Trương Ba nhập vào xác cu Tị cũng lại mà một chi tiết kịch mang đầy tính nhân văn thể hiện cuộc đấu tranh không khoan nhượng giữa phần hồn – phần nhân cách thanh cao, đẹp đẽ và phần xác – tầm thường, dung tục, cuối cùng phần nhân cách đã chiến thắng, giữ lại được những giá trị đạo đức tốt đẹp, thể hiện khát khao hoàn thiện phẩm giá, nhân cách của con người bao thế hệ.

Tuy Trương Ba đã vĩnh viễn rời khỏi thế gian, thế nhưng cái kết của hàng loạt những bi kịch xảy ra lại là một cái kết hợp lý đem lại sự thỏa mãn cho người xem. Đồng thời cũng nổi bật được một số tư tưởng nhân văn và Lưu Quang Vũ muốn truyền đạt trong tác phẩm bao gồm vẻ đẹp của tấm lòng đạo đức cao thượng không vì lối sống vị kỷ mà để ảnh hưởng tới người khác, hay nhận thức về việc sống thật sự, sự gắn kết biện chứng giữa hồn và xác, cuối cùng là một phương thức “sống” mới, đó chính là sống trong trái tim và ký ức của những người hằng thương yêu.

Số 8: Cảm nhận đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Những năm tám mươi của thế kỉ XX, kịch của Lưu Quang Vũ đã làm chấn động sân khấu kịch Việt Nam thời đổi mới.

“Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là vở kịch đặc sắc nhất của ông, được sáng tác từ năm 1981, nhưng ba năm sau (1984) mới được ra mắt khán giả. Vở kịch được sáng tạo từ một truyện cổ tích cùng tên, qua đó, tác giả nêu lên một vấn đề xã hội mang tính triết lí sâu sắc: mối quan hệ giữa thể xác và con người ta không thể sống sống nhờ, sống gửi vào cuộc sống của người khác.

Phần trích đoạn kịch là cuộc đối thoại giữa linh hồn và xác, giữa hồn Trương Ba và những người thân trong gia đình, giữa hồn Trương Ba và Đế Thích; cuối cùng là cái “chết” của hồn Trương Ba.

Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt là một cuộc đối thoại sinh động, đầy ý nghĩa triết lí. Lớp kịch này có 25 lượt . Xác hàng thịt thì một điều “ông”, hai điều “ông”, nhưng hồn Trương Ba thì chỉ có “mày”, “ta”. Thế nhưng xác hàng thịt đã lấn lướt hồn Trương Ba, sỉ nhục hồn Trương Ba đủ điều: Xác hàng thịt cho biết dù có “âm u đui mù mà tôi có sức mạnh ghê gớm, lắm khi át cả linh hồn cao khiết của ông đấy”; sao ông không nhớ “Khi ông đứng cạnh vợ tay chân run hơi thở nóng rực, cổ nghẹn lại…” hoặc “Chẳng lẽ ông không xao xuyến chút gì? Hà hà, cái món tiết canh, cổ hũ, khấu đuôi, và đủ các thứ thú vị khác không làm hồn ông lâng lâng cảm xúc sao?”

Nghĩa là hồn Trương Ba đã bị sa sút, tha hóa. Khi hồn Trương Ba tự hào cho rằng mình có một đời sống riêng: “nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn” thì xác hàng thịt châm biếm: “Nực cười thật! Khi ông phải tồn tại nhờ tôi, chiều theo những đòi hỏi của tôi, mà còn nhận là nguyên vẹn, trong sạch, thẳng thắn!”.

Xác hàng thịt tỏ ra coi thường hồn Trương Ba, tự kiêu tự đại khẳng định vị thế, vai trò quan trọng của mình. Nào là “tôi đã cho ông sức mạnh” hoặc “Tôi là cái bình để chứa đựng linh hồn”. Nào là “Nhờ tôi mà ông có thể làm lụng, cuốc xới… Nhờ có đôi mắt của tôi, ông cảm nhận thế giới này qua những giác quan của tôi…”

Xác hàng thịt thì thầm: “Tôi rất biết cách chiều chuộng linh hồn”; “Tôi biết cần phải để cho tính tự ái của ông được ve vuốt”…, “chúng ta tuy hai mà một!”.

Cuộc đối thoại giữa xác hàng thịt và hồn Trương Ba là cuộc đấu tranh giữa thể xác và linh hồn cùng tồn tại trong một con người. Thể xác và linh hồn có quan hệ hữu cơ với nhau, cả hai gắn bó với nhau để cùng sống, cùng tồn tại. Thể xác có tính độc lập tương đối của nó, có tiếng nói của nó, có khả năng tác động vào linh hồn, vì nó là nơi trú ngụ của linh hồn. Khi thể xác tiêu tan thì linh hồn cũng mất. Khi linh hồn “bay đi” thì thể xác cũng trở về cát bụi. Nhờ có linh hồn đấu tranh, chi phối với những ham muốn, những dục vọng tầm thường của thể xác mà nhân cách được hoàn thiện, tâm hồn được trong sáng.

Câu nói của xác hàng thịt: “Tôi là cái bình để chứa đựng linh hồn” đã cho thấy mối quan hệ hữu cơ giữa thể xác và linh hồn, làm cho ý nghĩa ẩn dụ của đoạn đối thoại giữa hồn Trương Ba với xác hàng thịt thêm cụ thể, sâu sắc.

Từ khi sống nhờ xác hàng thịt, hồn Trương Ba bị tha hóa nhiều: tát con trai tóe máu mồm máu mũi (bằng bàn tay, bằng sức mạnh và sự tàn bạo của xác hằng thịt). Hồn Trương Ba khác hẳn ngày xưa, làm vườn thì thô vụng: đã làm “gãy tiệt cái chồi non” của cây cam, đã “giẫm lên nát cả cây sâm quý mới ươm”, đã “làm gãy cả nan, rách cả giấy, hỏng mất cá cái diều đẹp” của cu Tị.

Từ ngày mang xác hàng thịt, hồn Trương Ba sống trong bi kịch, trải qua nhiều dằn vặt, đau khổ: vợ muốn bỏ đi để “ông được thảnh thơi … với cô vợ người hàng thịt”; cái Gái, đứa cháu nội thì khinh bỉ, xua đuổi: “Ông xấu lắm, ác lắm! Cút đi! Lão đồ tể, cút đi!”. Chị con dâu, người thông cảm và thương hồn Trương Ba hơn cả, giờ đây trước cảnh “tan hoang” của gia đình thì vô cùng lo sợ, đau đớn “thấy… mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả như lệch lạc, nhòa mờ dần đến cũng không nhận ra thầy nữa…”.

Trước lời than khóc của người con dâu, hồn Trương Ba tê tái, “mặt lạnh ngắt như tảng đá Ngồi một mình, như sực tỉnh, như bàng hoàng: “Mày đã thắng thế rồi đấy, cái thân xác không phải của ta ạ, mày đã tìm được đủ mọi cách để lấn át ta…”.

Không thể sống gửi nằm nhờ mãi được, không thể bị lệ thuộc vào thể xác hàng thịt và tự đánh mất mình, hồn Trương Ba an ủi, thức tỉnh, động viên mình: “Nhưng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày mà tự đánh mất mình”… “Có thật không còn cách nào khác? Không cần đến cái đời sống do mày mang lại! Không cần!”.

Sự do dự bị đẩy lùi, bị xua tan. Sự tỉnh ngộ của hồn Trương Ba tuy muộn mằn nhưng thật có nhiều ý nghĩa. Con đường tự giải thoát, linh hồn đã nhìn thấy ánh sáng.

Cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa linh hồn Trương Ba và Đế Thích đã đẩy xung đột kịch lên cao trào, đỉnh điểm. Phải tìm gặp ngay Đế Thích, Hồn Trương Ba “đứng dậy, lập cập nhưng quả quyết, đến bên cột nhà, lấy một nén hương châm lửa, thắp lên”. Gặp lại người bạn chơi cờ ở cõi trời, hồn Trương Ba thổ lộ bao nỗi niềm day dứt: “Ông Đế Thích ạ, tôi không thể tiếp tục mang thân anh hàng thịt được nữa, không thể được!… Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được. Tôi muốn được là tôi toàn vẹn”.

Mặc dù đã được Đế Thích cho biết cái lẽ trời, cái lẽ đời là từ Ngọc Hoàng đến người trần mắt thịt có ai được là “mình toàn vẹn”, mà “phải khuôn ép mình”… Vả lại, ông đã bị Nam Tào “gạch tên khỏi sổ”, thân thể của ông “đã tan rữa trong bùn rồi. Nhưng hồn Trương Ba phân trần, nài nỉ, nói lên thân phận hèn kém, sống gửi nằm nhờ của mình: “Sống nhờ vào đồ đạc, của cải của người khác, đã là chuyện không nên, đằng này đến cái thân tôi cũng phải sống nhờ hàng thịt. Ông chỉ nghĩa đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết!”.

Hồn Trương Ba không muốn được sống trong thân xác anh hàng thịt nữa, cũng không muốn được “nhập vào cụ Tị” bởi lẽ bao điều phiền toái, trớ trêu sẽ diễn ra, sâu xa hơn nữa sẽ “bơ vơ lạc lõng”, “đáng ghét như kẻ tham lam”. Thật vô lí, cực kì vô lí, bởi lẽ “một kẻ lí ra phải chết từ lâu mà vẫn cứ sống, cứ trẻ khỏe, cứ ngang nhiên hưởng thụ mọi thứ lộc trời!”. Xưa nay, như ta đã biết, những kẻ úy tử tham sinh, những kẻ tham quyền cố vị đều bị đồng loại coi khinh và chê cười!

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Số 9: Phân tích đoạn kết của Hồn Trương Ba da hàng thịt

Lưu Quang Vũ là một tài năng đa dạng nhưng kịch là phần đóng góp đặc sắc nhất. ông được coi là một hiện tượng đặc biệt của sân khấu, một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của văn học Việt Nam hiện đại. “Hồn Trương Ba da hàng thịt” là một trong những vở kịch đặc sắc nhất của Lưu Quang Vũ. Từ cốt truyện dân gian ông xây dựng lên một vở kịch hiện đại chứa đựng nhiều vấn đề mới mẻ, có ý nghĩa tư tưởng và triết lí nhân sinh sâu sắc.

Vở kịch viết năm 1981 nhưng đến năm 1984 mới ra mắt công chúng, được công diễn nhiều lần trên sân khấu trong và ngoài nước. Văn bản trích trong SGK thuộc cảnh VII và đoạn kết của vở kịch diễn tả sự đau khổ, dằn vặt và quyết định cuối cùng thật cao thượng của hồn Trương Ba.

Đoạn kết của vở kịch hồn trương ba da hàng thịt không chỉ mang một vở kịch, giải quyết xung đột mà còn nêu bật tư tưởng tình cảm của người viết kịch, trước màn kết là cảnh 7 với 3 xung đột liên tiếp rất giàu kịch tính giữa hồn và xác, giữa hồn và những người thân, giữa hồn và đế thích để chọn lựa 1 cách sống:hoặc là nhập vào một hình hài khác để tiếp tục sống hoặc phải chết hẳn.

Cuối cùng ngọc hoàng đã cho phép hồn Trương Ba được chết hẳn, hồn yêu cầu mọi người sang nhà chị Lụa báo tin Cu Tị được sống lại, còn mình quyết chết để trả xác cho anh hàng thịt.Trước khi lìa đời, hồn Trương Ba đã dặn dò vợ con

Đoạn kết diễn ra trong khung cảnh:”vườn cây rung rinh ánh sáng”.Đây là không gian quen thuộc gắn với con người Trương Ba(Trương Ba), tinh thần Trương Ba, nơi lưu giấu những hồi ức đẹp đẽ về 1 Trương Ba hiền lành, trong trẻo.trong lòng người thân vẫn được vun xới để chan hoà, ấm áp ở 1 góc nhà, Cu Tị hồi sinh và mẹ con đoàn tụ, đứa bé đang ôm chầm lấy mẹ, còn người mẹ thì quấn quýt vuốt ve đứa con.Đó là hạnh phúc trong trẻo, cảm động mà Trương Ba đã mang đến cho mẹ con chị Lụa. 1 Trương Ba luôn biết quan tâm đến những người xung quanh.

Nếu ở những đoạn đối thoại trước nhất là với xác và đế thích, lời lẽ của đôi bên rất căng thẳng, có chỗ châm chích nhau thì trong màn kết lời thoại của Trương Ba dịu dàng tình cảm hơn, thoải mái hơn.

Qua lời thoại của Trương Ba độc giả sẽ thấy:mặc dù giờ đây hồn Trương Ba không có thân xác trú ngụ, chỉ là cái bóng chập chờn mờ ảo, vô hình, lại là lúc sự hiện diện của Trương Ba nhiều nhất, thường trực nhất.Hơn nữa Trương Ba xuất hiện qua đoạn đối thoại giữa cái gái và Cu Tị:” cây na này, ông nội tớ trồng đất”, qua hành động của nó vùi hạt na xuống đất để:”cho nó mọc thành những cây mới.

Ông nội tớ bảo vậy. Những cây mà nối nhau sẽ đc lớn khôn mãi mãi”.Hình ảnh này mang ý nghĩa biểu tượng” hai đứa trẻ ngây thơ trong trắng chỉ có 2 màu trong cuộc đời, nó kô chấp nhận màu tối của cái ác nên nó đâm ra hỗn xược, xua đuổi quyết liệt:cút đi lão đồ tể, cút đi’, giờ đây nó hiểu được ông nội, nó gieo trồng những hạt giống mới bằng thái độ nâng niu trân trọng.

Biểu trưng cho sự nối tiếp, sinh tồn bất tử của hồn Trương Ba, những cây lớn khôn mãi mãi sẽ có hình ảnh của một ông nội Trương Ba hiền lành, chăm chỉ và rất yêu thương con trẻ.Dù ông nội đã chết hẳn về thể xác nhưng trong lòng nó ông nội đã hoàn nguyên kỳ diệu về tâm hồn.Ông nội Trương Ba đang sống một sự sống khác sự sống bất diệt trong trái tim trẻ thơ

Đoạn kết vở kịch hồn chương ba da hàng thịt tiếp tục khái quát triết lí nhân sinh. Ý nghĩa sự sống nhiều khi không phải ở sự tồn tại sinh học mà chính là sự hiện diện của ta trong suy nghĩ trong nỗi nhớ của những con người còn sống. Vẻ đẹp tâm hồn có đời sống dài lâu và bất tử so với thể xác.Tâm hồn cao thiết của Trương Ba vẫn có mặt trong nỗi hoài niệm, mỗi cuộc đời đang sống.

“Tác phẩm chân chính ko chấm dứt ở trang cuối cùng” Vở kịch hồn chương ba da hàng thịt khép lại nhưng triết lí sống thấm đẫm giá trị nhân văn, ngời sáng nhân cách cao đẹp của con người sẽ mãi mãi lưu giữ trong lòng độc giả bởi: đc sống làm người nhưng được sống đúng mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn, sự sống thật sự có ý nghĩa khi con người đc sống tự nhiên, hài hoà giữa thể xác và tâm hồn.

Hạnh phúc của con người là chiến thắng được bản thân, chiến thắng sự dung tục, hoàn thiện đc nhân cách và vươn tới những giá trị về tinh thần cao quý. Cách giải quyết kết thúc của vở kịch thể hiện tài năng của Lưu Quang Vũ phù hợp với hoàn cảnh theo đúng logic phát triển của tình huống kịch, của nhân vật kịch.

Số 10: Phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt

Nói về thể loại kịch nói ở Việt Nam không thể không nhắc đến nhà viết kịch tài hoa Lưu Quang Vũ. Ông là một trong những ngôi sao sáng trong làng kịch nói mà cho đến nay, những kịch bản xuất sắc của ông vẫn được các thế hệ chọn để công diễn trên nhiều sân khấu. Một trong những tác phẩm xuất sắc nhất và gắn liền với tên tuổi của tác giả Lưu Quang Vũ đó là “hồn Trương Ba, da hàng thịt”.

Vở kịch “hồn Trương Ba, da hàng thịt” được xây dựng dựa trên cốt truyện dân gian nhưng đã được tác giả khéo léo xây dựng tình huống và xung đột truyện mới mẻ để thêm vào đó những bài học quý giá, sâu sắc.Đoạn trích trong chương trình ngữ văn lớp 12 được trích từ cảnh VII và hồi kết của vở kịch. Là một trong những phân cảnh đắt giá và mang nhiều bài học ý nghĩa nhất.

Trương Ba là nhân vật chính của vở kịch, là một người nho nhã, hiền lành và có tài đánh cờ rất giỏi. Ông là bạn đánh cờ thân thiết với thần tiên Đế Thích. Nhưng do một lần Nam Tào gạch sai tên người chết nên Trương Ba bị chết oan. Để sửa chữa sai lầm của thiên đình Đế Thích cho nhập hồn Trương Ba vào một xác anh hàng thịt vừa mới chết. Chuyện tưởng là điều may mắn của gia đình nhưng thực ra lại gây ra rất nhiều điều phiền toái, khốn khổ cho cả Trương Ba lẫn người thân.

Nhân vật Trương Ba cảm thấy vô cùng bất mãn với thân xác thô tục của anh hàng thịt. Mọi khó chịu, mọi thói hư tật xấu hồn Trương Ba đều cho rằng nó xuất phát chính từ thể xác xấu xa của anh hàng thịt chứ không phải cho bản thân mình. Chỉ cho đến khi cuộc đối thoại giữa thể xác và linh hồn diễn ra thì Trương Ba mới tỉnh ngộ ra rằng chính vì ở chung với những thói hư tật xấu nên tâm hồn ông cũng đã bị lấm bẩn.

Giọng điệu và thái độ của xác hàng thịt nghe rất cao ngạo và hách dịch nhưng những dẫn chứng hắn đưa ra lại vô cùng hợp lý. Hắn kể về sự thèm khát nhục dục của Trương ba khi ở gần vợ anh hàng thịt, kể về cái tát mà Trương Ba dành cho con trai, Kể về việc đánh chén đẫy đà rượu thịt để cung phụng cho thể xác hàng thịt,… Xác hàng thịt đã nói một câu rất đúng rằng: Trương Ba đang chơi trò chơi linh hồn.

Cứ cho thể xác được thỏa sức vùng vẫy, thỏa sức hư hỏng để rồi trong tư tưởng thì luôn cố dặn lòng rằng tất cả không phải do mình, tất cả không phải theo ý mình. Những điều xấu xa thì thuộc về thể xác, những điều tốt đẹp thì thuộc về linh hồn.

Nói cho cùng, mặc dù Trương Ba vẫn đang giữ được tâm thiện. Vẫn giữ được cốt cách hiền lành, mẫu mực của mình nhưng một phần nào đó ông đã thỏa hiệp với thể xác trần tục để nó được tự do làm điều nó muốn. Là chính ông không làm chủ được bản thân, thể xác chỉ là cái cớ để ông lâm vào những thói hư tật xấu. Đến lúc này thì người đang bị điều khiển, đang bị biến đổi chính là Trương Ba. Cái xấu đang nằm ở thế thượng phong.

Mặc dù Trương Ba vẫn một mực đấu tranh với xác hàng thịt và đấu tranh với chính bản thể của mình nhưng ông vẫn giữ một niềm tin rằng chỉ cần có một tâm hồn trong sạch, thẳng thắn thì dù cho thể xác có dung tục xấu xa như thế nào thì vẫn được người xung quanh chấp nhận, nhưng ông đã lầm.

Người nhà ông đã bắt đầu xa lánh ông, mặc dù họ vẫn rất yêu thương tâm hồn trong sáng, tốt đẹp, hiền hòa của ông. Người vợ dù rất thương chồng và biết rằng ông cũng đang phải tự dằn vặt với chính bản thân mình nhưng bà không chịu được cảnh chồng chung, không chịu được hình ảnh chồng mình ở bên cạnh chị hàng thịt. Không chịu được hình ảnh thô tục và những việc làm thô bỉ của xác hàng thịt đang làm.

Bà nói về chuyện người con trai rồi sẽ bán mảnh vườn để mở hàng thịt. Bà biết ban đầu ông sẽ phản đối nhưng rồi ông cũng sẽ thuận theo mà thôi.

Đứa cháu nội mà ông yêu thương là cái gái cũng không còn nhận ông là ông nội nó nữa. Vì dưới ánh mắt con trẻ chúng rõ ràng thấy sự khập khiễng giữa một người nho nhã thanh cao làm việc vườn tược với một người vai u thịt bắp chỉ quen cầm dao mổ lợn. Người con dâu cũng không còn dám tin tưởng vào một ngày nào đó người cha chồng sẽ về lại là một người cha hiền lành, lương thiện như trước nữa. Cho đến lúc này hồn Trương Ba mới thật sự đau khổ, thất vọng về chính bản thân mình.

Cuộc đấu tranh tư tưởng của hồn Trương Ba đã khiến xung đột truyện đẩy lên cao trào. Bản thân chối bỏ, gia đình chối bỏ mọi cố gắng hòa hợp giữa thể xác và linh hồn. Nếu đã không tương thích, không phù hợp vậy thì giữ lại cuộc sống mọi mệt này để làm gì nữa.

Khi hồn Trương Ba đang ra quyết định từ bỏ thể xác hàng thịt thì Đế Thích xuất hiện. Đối với Đế Thích việc ông ta tái sinh cho Trương Ba vào xác hàng thịt là xong nhiệm vụ. Đế Thích suy nghĩ đơn giản rằng một người đã chết nay được hồi sinh thì chỉ cần sống thôi là quá đủ vui vẻ rồi, cần gì phải ở thân xác này hay thân xác khác. Miễn sống vui là được. Nhưng khi gặp lại người bạn cờ Trương Ba thì Đế Thích chỉ nhìn thấy khuôn mặt buồn bã sầu não khác hẳn với những gì ông ta nghĩ.

Khi Trương Ba tâm sự về nỗi khổ tâm của mình cho Đế Thích nghe, Đế Thích vẫn không hiểu nổi tâm trạng của hồn Trương Ba, hơn nữa ông ta còn định làm một việc tréo ngoe hơn đó là để hồn Trương Ba nhập vào xác cái Tí, bạn của cái Gái.

Qua vở kịch dường như Lưu Quang Vũ không chỉ nói đến việc sống chung với dung tục sẽ bị cái dung tục lấn át mà còn mượn việc làm không giống ai này để chỉ một bộ phận những người có chức quyền, nắm quyền sinh sát số phận của người khác trong tay nhưng làm việc lại không biết tính toán, không biết suy xét trước sau. Xử lý công việc qua loa, việc quan trọng liên quan đến mạng người lại làm một cách cẩu thả. Hệ lụy cho việc cấp trên làm sai là để cho những người cấp dưới chịu khổ, cái sai ấy không chỉ ảnh hưởng đến một mà rất nhiều người.

Để kết thúc mọi rắc rối, kết thúc sự phiền muộn trong lòng mình cuối cùng hồn Trương Ba đã quyết định từ chối việc được hồi sinh. Ông chấp nhận cái chết của mình để nhường cơ hội sống cho cái Tý. Tình huống cái Tý đột nhiên trở bệnh rồi ra đi vừa khớp với diễn biến cao trào của câu chuyện để qua tình huống này Lưu Quang Vũ muốn nhân vật của mình thật sự bộc lộ vẻ đẹp nội tâm và sự giác ngộ cao nhất đối với quy luật sống chết trên đời.

Nếu Trương Ba vẫn là một con người u mê và bị xác thịt trần tục lấn lướt thì có lẽ ông đã phải nắm lấy cơ hội tốt đẹp này để có thể sống một đời nữa thật dài trong thân xác cái Tý. Nhưng hồn Trương Ba vẫn giữ được nét thanh cao, cốt cách đáng quý và ông còn nói rằng: “có những cái sai không thể sửa được. Chắp vá gượng ép chỉ càng làm sai thêm. Chỉ có cách là đừng bao giờ sai nữa hoặc là phải bù lại bằng một việc đúng khác”.

Mặc dù cốt truyện chỉ dựa theo một câu chuyện dân gian rất ngắn gọn nhưng Lưu Quang Vũ đã mở rộng câu chuyện và xây dựng tình huống vô cùng sinh động. Ông đã thể hiện đúng tinh thần của câu chuyện và còn hơn thế nữa. Cho đến bây giờ khi nói đến lối sống khập khiễng, khi nói về những điều không phù hợp và không sống thật với bản thân mình người ta vẫn dùng tựa đề “hồn Trương Ba, da hàng thịt” để nói với nhau.

Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ
Bài Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

Tổng kết

Trên đây là tổng hợp đầy đủ Top 10 mẫu phân tích đoạn kết Hồn Trương Ba da hàng thịt chi tiết nhất đến các bạn học sinh chuẩn bị cho các kì thi. Top 10 Tìm Kiếm hy vọng đã mang đến bài viết bổ ích, giúp cũng cố kiến thức cho các bạn học sinh lớp 12.

0/5 (0 Reviews)
Chúng tôi tạo ra Top10timkiem.vn nhằm mục đích cung cấp cho người đọc những thông tin, liệt kê một cách chi tiết nhất về mọi lĩnh vực trong cuộc sống.